कुवैत सिटी, ७ अगस्त । भर्खरै मात्र कुवैतमा स्थापना भएको साँस्कृतीक संस्था लालीगुराँस साँस्कृतीक परिवारले नेपालीहरुको महान पर्व विजया दशमीको सुखद उपलक्ष्यमा साँस्कृतीक कार्यक्रम गर्ने भएको छ । सो कुरा अगष्त ६ तारिखको दिन कुवैतको अलकबीर पार्कमा संस्थाका अध्यक्ष श्री बि. बि. मल्लको अध्यक्षतामा बसेको बैठकले पारित गरेको हो ।

नेपालीहरुको महान पर्व विजया दशमीको अवसरमा प्रत्यक्ष दोहारीका साथमा नेपालका ख्याती प्राप्त कलाकारहरु तथा मिठो सुरिलो स्वर खारिएका कलाकारहरु क्रमश: चन्दन लिम्बु, राजेन्द्र बिरही, रामु स्वर्ण, बि. बि. मल्ल, मनोज काफ्ले मनसुन, अनिता जी एन, डि. वि. लोप्चन, सिता मल्ल, देव लिम्बु र दिल कुमार लिम्वुले आफ्नो स्वर प्रस्तुत गर्नु हुनेछ । यसैगरी नृत्यमा मनीता रसाईली, आस्था राउत, रेनु परियार, कुशल लिम्बु, राहुल गुरुङ्ग, भिम गुरुङ्ग र वविता गुरुङ्ग हुनुहुन्छ ।

नेपालीहरुको महान चाड बिजया दशमीको उपलक्ष्यमा गर्न लागिएको सो साँस्कृतीक कार्यक्रम दशैंको अष्टमीको दिन, अक्टोबर १५ तारिख मालियाको एशिया-एशिया होटलमा हुने तय भएको छ । यो साँस्कृतीक कार्यक्रम लालीगराँस साँस्कृतीक परिवारको प्रायोजनमा हुनेछ । कार्यक्रमका लागी सबै कलाकारहरुले कार्यक्रमको तयारी रिहर्लसल शुरु गरिसकेको पनी संस्थाका अध्यक्षले खुलस्त पार्नुभयो ।

लालीगुराँस सांस्कृतीक परिवारले गर्न लागेको यो पहिलो कोशेली दशैं विषेश ज्यादै मनोरञ्जनात्मक हुने विश्वास गरिएको छ । त्यसैमाँझ प्रत्यक्ष लोक दोहोरीले त झन दर्शकको मन जित्न सक्ने विश्वास भएको छ । लालीगुराँस साँस्कृतीक परिवारले गर्ने यो भव्य लालीगुराँस साँस्कृतीक उत्सव दशैं विशेषलाई पाठक तथा दर्शक महानुभावहरुको मायाँ ममताले सजिसजाउ बनाएर देखाउने हाम्रो चाहना भएकोले लालीगुराँस साँस्कृतीक परीवार सम्पूर्ण संगीतपारखी पाठक तथा दर्शक महानुभावहरुको राय, सल्लाह, सुझाव र सहयोगको अपेक्षा गरेको गर्दछ ।

साथै उक्त दिन कुवेतस्थित कुनै नेपाली सँघ संस्थाहरुले अन्य कार्यक्रमको आयोजना गरी कार्यक्रम नजुधाई दिनु हुन समेत लालीगुराँस साँस्कृतीक परीवार हार्दिक अनुरोध गर्दछ ।

लालीगुराँस साँस्कृतीक परिवार, नेपाल कुवैत ।

संर्पक: ५५०२१९०५, ६७७४९३६१, ९९६४६१८३, ६५१२४८९३

अब त केही सुधार होला” भन्ने आशा र सकारात्मक सोंचका साथ शुरु भएर पुन: निराशै निराशामै सकिएको वर्षको सूचिमा २०६६ पनि अपबाद बन्न नसकी नयाँ बर्ष २०६७ शुरु भएको छ हिजोदेखि । राजनीति गर्नेहरुमा जनताद्धारा ठूलो पाठ सिकाइंदा समेत नानीदेखी लागेको बानीमा रत्तिभर सुधार भएको देखा नपर्नु तथा स्वार्थपूर्ण भावनाका कारण लोकतन्त्रलाई अत्यन्तै हास्यास्पद बनाउने, राष्ट्रियतासम्बन्धी अत्यन्तै संबेदनशील बिषयमा पूर्ण रुपले सरकारी मौनता दर्शाउने र अझ पासपोर्ट प्रकरणमा त झन बल मिच्याइ गर्ने, प्राप्त गणतन्त्रलाई मजबूत बनाउँदै लैजानुको अलावा झन झन कम्जोर बनाउँदै लगेको आभास हुनु जस्ता यथार्थताहरुको सामना गर्नु पर्‍यो देशले । एकातिर भोकमरी, जीवन जलको लागि तडपिएका, सीमा क्षेत्रमा सीमा अतिक्रमणका अतिरिक्त अमानबीय व्यबहार सामना गर्नेहरुले अनाथ भएको महसूस गर्न पर्‍यो भने त्यही बेला जिम्मेवारी बहन गर्नु पर्नेहरु आवश्यकताभन्दा बढी हुल बाधेर बिदेश शयर गर्न र समस्यामा पर्नेहरुको लागि आबस्यक पर्ने औषधी र खाद्यान्न ब्यबस्था गर्नभन्दा हतियार किन्ने गोप्य कार्य गर्नतिरै ब्यस्त देखिनुले “काम कुरो एकातिर कुम्लो बोकी ठिमीतिर” भनाइ चरितार्थ गराउँदै आफूहरुमा लागेको दाग मेटाउने सुबसरलाई बुझ्न नसकेको देखिन्छ । निहत्था सर्ब साधारणलाई हत्या गरेर हत्या गरेको प्रमाण नस्ट गर्ने सेनाको प्रयासलाई ढाक छोप गर्ने मन्त्रीको प्रयासले गणतन्त्रमा पन्चायती मानसिकताको आभास दिलायो । झन्डै साढे दुई दशकपछि देश भित्रिनेभन्दा बाहिरिने रकम बढेर शोधनान्तर घाटा खेप्न बाध्य भएको छ र झन्डै २२ अर्बको घाटा इतिहासमै पहिलो हो भने शोधनान्तर स्थिति दास्रोपटक ऋणात्मक भएको छ । यसअघि ०४१ मा शोधनान्तर घाटा हुँदा नेपाली रुपैयाँ नै अवमूल्यन भएको थियो । आफन्तलाई राजनीतिक नियुक्ति दिन नियम मिच्ने तथा नाम नै समेत परिवर्तन गर्ने र नियमानुसार आबस्यक योग्यता नपुगेकाहरुलाई प्रधानमन्त्रीको सल्लाहकार बनाउने कार्य समेत हुनुले “नेपालका कानून दैबले जानून” लाई प्रमाणित गरेको देखिन्छ । हरेक क्षेत्रमा यस्तै हास्यास्पद तर अत्यन्तै पीडादायक बिसंगतिहरुका कारण सकारात्मक कुराहरु खोज्न चाहेरै पनि अत्यन्तै दुर्लभ जस्तै बनाइएर हरेक दृष्‍टिकोणबाट देशलाई बदनाम र असफल बनाउँदै २०५६ हामीबाट बिदा भएको छ ।

जे होस अब पुन: एउटा सकारात्मक सोंच, आशा, उमंग सहित नयाँ बर्ष २०६७ लाई स्वागत गरौं । देशमा शान्ति, सुव्यवस्था र अमनचयन कायम गर्न तथा नागरिक अधिकारको सम्मान हुने गणतान्त्रिक राज्य व्यवस्था स्थापनाका लागि राजनीतिक दलहरुलाई प्रेरणा मिलोस; नेपालीको चाहना अनुसार सुख, शान्ति र सन्तुष्टिमा जिउने वातावरण तयार होस । संपूर्ण नेपालीमा पनि तदनुरुपको भावनाको बिकास होस । यो नयाँ वर्ष २०६७ को सुखद उपलक्ष्यमा मेरोतर्फबाट यहाँहरु लगायत यहाँहरुको स- परिवारमा सुख, शान्ति तथा सम्बृद्धिको हार्दिक मंगलमय शुभ कामना !!!

मन्त्री पाण्डेले माओवादीले सतही रुपमा संविधानको कुरा गरे पनि उसको प्रमुख उदेश्य भने सरकार वनाउने रहेको आरोप लगाउनुभयो । संविधान निर्माणका लागि अवको समय निकै कम भएपनि दलहरुले एक आपसमा समझदारी कायम गरेर एकजुट भइ काम गरे संविधान बन्न सक्ने सम्भावना रहेको उहाँको भनाई थियो । सरकारको मुख्य जिम्मेवारी शान्ती प्रक्रिया र संविधान निर्माण भएकाले वर्तमान सरकारले सोही अनुरुप कार्य गरीरहेको समेत उहाँले बताउनुभयो । अर्थमन्त्री पाण्डेले सेना समायोजनका विषयमा केही प्रक्रियागत कार्य भएतापनि अझै केही समस्याहरु कायमै रहेको बताउँदै सेना समायोजन विशेष समितिको बैठकमा माओवादीकै नेताहरुबाट सेना समायोजनका बारेमा फरक फरक धारणाहरु आएकाले सेना समायोजनको विषय टुङगो लाग्न नसकेको बताउनुभयो ।

दुतावासले पीडित नेपाली महिलाहरुका लागि सेल्टर खोलेन जसका कारण दुतावास स्थापना पूर्वको प्रवासीको खुशी र उत्साह १८० डीग्रीमा झर्यो भन्ने गुनासोलाई कसरी लिनु हुन्छ ?
कुरा सुन्दा यस्ता लाग्नु स्वभाविक हो किनकी दुतावासको कार्यक्षेत्र यसको क्षमता स्थानिय देशको कानून र कुटनैतिक मान मर्यादा तथा हामीलाई उनीहरुद्धारा प्राप्त सुझाब नबुझ्दा त्यस्तो लाग्नु स्वभाविक हो तर आफ्ना नागरिकको सेवाप्रति हामी उदाशिन भने पटक्कै छैनौ । सेल्टर खोल्नु मात्र समाधान होईन । हामीले एम्नेष्टी खोल्ने लगायत महिलाहरुको प्रवास सुरक्षित गर्ने कुरामा कानूनी उपायहरुको खोजी गरिहेका छौ । नेपाल सरकारको श्रमले संवेदनशिलतालाई ग्रहण नगर्नाले पनि समस्याहरुलाइर्ं सम्बोधन गर्न गाह्ो भईरहेका मैले महसुश गरेको छु ।
कस्तो संवेदनशिलताको कुरा गर्नु भएको ?
श्रमलाई दुतावासले स्वीकृतीका लागि एउटा फारम पठाएको थियो । जसमा प्रवासीका लागि न्यूनतम पारिश्रमिक तोक्ने देखि लगायत दुतावासमा माग भई आएका कामदार दर्ता राख्ने संयन्त्र समेतको खाका तयार गरि पठाएकोमा त्यसलाई समेत अधिकार क्षेत्रका कुरा गरेर दुतावासलाई भुमिका विहीन बनाउने तु्रटिपूर्ण कानूको हवला दिने गरिन्छ । समस्या जति दुतावासले हेर्न पर्ने तर दुतावासको भने कुनै भूमिका नरहने भन्ने कुरा आफैमा कति व्यवहारिक छ समस्या कुवेत सरकारका तर्फवाट नभै आफ्नै देशको नियम कानुन र समस्याहरुको सुनुवाई समयमा नगर्ने प्रबृतीले पारेको छ ।
नेपाली महिलाहरुलाई भारतको वाटो हुदै कुवेत पठाउन रोकियो त ?
दिल्लीवाट कुवेत आउने क्रम त ठप्प भएको छ तर मुम्वाई लगायत अन्यत्रवाट आउदैछन भन्ने थाह पाएर पुन परराष्ट्रलाई पत्र यहाँवाट पठाएकै हो हिजोआज ती ठाउँवाट आउदैछन या रोकीयो त्यसको निरीक्षण गर्न हामी एयरर्पोट जादैछौ ।
असंगठित क्षेत्रमा महिलाहरुलाई खाडी आउन वाट रोक लगाएको भन्ने पनि सुनिन्थ्यो तर आजभोली सेटिङमा काठमाण्डौवाटै आउदैछन भन्ने कुरा चाहि के हो नी ?
नेपालमा संगठित क्षेत्र भनेको लेटरप्याडमा माग भएको भन्ने बुझाई श्रमको रहेछ । यहाँका महिलाकामदार उपलव्ध गराउने एजेन्सीका पत्रहरु संगठित संस्था होईनन तीनले त ईन्ट्री अर्थात भिजिट भिषामा महिलाहरु ल्यादैछन र व्यक्तिका घरमा बेच्ने गर्दछन भन्ने कुरा हामीलाई थाह छ तर श्रमले अन्धाधुन्ध स्वीकृती दिएर समस्या थोपर्ने काम गर्ने गरेको छ । यसक्रमलाई रोक्न पटक पटक आग्रह गरिएको छ तर भरखरै एउटा केसका विषयमा निजका कामदार दुतावास आएका थिए जसका आफन्तलाई कुवेत स्थित नेपाली दुतावासको रोक्न अनुरोध छ भन्दै काठमाण्डौमा राकिएछ जसको भिषा भने १८ को रहेछ । १८ नम्वरको भिषा कम्पनी अर्थात संगठित क्षेत्रको हो भन्ने कुरा दुतावाससँग राम्रो सम्पर्क र सम्बन्ध नभएको कारणले उत्पन्न भ्रम होईत
श्रमसहचारीको व्यवस्थाले दुतावास र स्थानीय प्रवासीको सम्बन्धलाई समाधान गर्दैन ? 
श्रमसहचारीले चार दिन भ्रमण गरेर कसरी समस्या समाधान हुन्छ त्यो पनि यहाँ दुतावासकै माताहतमा रहने भएकाले दुतावासले नगरेको कार्य त्यसले गर्ला भन्ने मलाई लाग्दैन । त्यो अनावश्यक फजुल खर्च मात्रै हो बरु दुतावासमा म्यान पावर बढाउने हो भने केही काम गर्न सजिलो होला । कुवैतमा मार्चमा आउने भन्ने कुरा थियो अहिले अपि्रलको पनि आधा वित्न लाग्यो अझै कति दिन लाग्ने हो थाहा छैन ।
कुवैत नेपाली कामदारको माग र संभावना कस्तो पाउनु भएको छ ?
कुवेत नेपालीकामदारका लागि आशलाग्दो गन्तव्य हो यहाँ कार्यरत बंगलादेशीलाई विस्थापीत गरी नेपाली भित्र्यान चाहान्छ यहाँको सरकार तर तीनको व्यवस्थित रोजगारका आधारभूत कुराहरु विना ल्याएर समस्या मात्र थोपर्ने काम गर्न हुन्न । सुल्तान सेन्टरले नेपाली कामदार ल्याउन चाहेको छ । उसको माग आएपछि हामी त्यस कम्पनीको सेवा र सुविधाहरु निरिक्षण गर्न क्याम्प पनि गएका थियौ । हामी त्यहाँ आउने कुरा थाह पाएपछि उनीहरुले सुविधा बढाएको पनि बुझियो । एक महिना भित्र ३५ हजार नेपाली ल्याउन माग भएको भन्ने कुरा सुन्नमा आएको छ । तर दुतावासले डाटावेस तयार नगरी र व्यवस्ति रेकर्ड राख्ने संजाल नबनाइर्ं नेपालवाट अन्धाधुन्ध पठाउन भएन । नेपाली कामदारको बजार र माग अत्यान्त्यै छ । यहाँ हेल्थ मिनिष्टरी अन्र्तगत एक प्रोजेक्टमा पनि थुप्रै नेपाली माग हुदैछ । तर पाए भनेर अन्धाधुन्ध पठाउन भएन । हामीले थाह पाउन पर्यो नी, को नेपाली कहिले र कहाँ आएका छन । हामीले तीनलाई कहाँ खोज्ने ? 
प्रसंङ्ग बदलौ, नेपाली दुतावासले समस्या परेर आएका महिलाहरुलाई बास र गासका लागि चर्चको सेल्टर तिर पठाउन थालेको छ भन्ने गुनासो त्यहाँका पाष्टरवाट आएको छ नी के भन्नुहुन्छ ?
चर्च रेडक्रस र मानवधिकार जस्ता संस्था र दुतावास फरक कुरा हुन । चर्चले सक्छ भने दुतावासले किन सक्दैन भन्ने कुरा पनि सुन्नमा आए । कुरा के हो भने सरकारद्धार प्रष्ट भाषामा निषेाध गरेको कुरा हामीले मिचेर गर्न कति सक्छौ दुतावास समेत अर्काले दिएर बसेको मुलुकले सेल्टरका लागि घर लिने श्रोत कहाँवाट जुटाउने दुतावास भवन आफ्नो हुन्थ्यो र प्रसस्त ठाउ हुन्थ्यो भने त्यहाँ के कसो हो अन्यत्र पुलिसले छापा मार्ने अवस्था पनि रहन्छ यसर्थ यो सम्भव छैन भन्दै आएका हौ । अर्को कुरा कुवैत सरकारले निमार्ण गरेको सेल्टर दुई चार महिना पछि संचालनमा आउने छ त्यसको एक हजारको क्षमता रहेको र नेपाललाई आवश्यक पर्ने कोटा उपलव्ध गराउने भन्दा भन्दै त्यहाँ भन्दा अर्को विकल्प खोज्नु हतार हुन्नर जहाँ सम्म चर्चको गुनासो भन्ने छ त्यो विलकुल नहुन पर्ने हो धर्मगुरुको कमलाई हामी सरहना गर्दछौ र उहाँको सुचना र आग्रह बमोजिम नै केही महिलाहरु त्यहाँ पठाएका हौ । तीनीहरु मध्ये छ जनालाई यहाँको सरकारको कोटामा पठाईसकिएको छ र बुधवार उनीहरुको समस्याका विषयमा अमालिया मन्जीलामा वोलाएको छ दुतावासले त्यो सवै हेरिरहेको छ ।
दुतावासको कार्यालय खोलेको वाईस दिन भयो केही प्रगती विवरण पाउन सकिन्छ ?
केही गर्ने वातावरण भए पो यसो भयो भन्ने दिनहु आउने महिलाहरुका समस्यामा छलफल गर्ने उनीहरुलाई घर पठाउन कपिल मार्फत सहमतती जुटाउने कुरा भईरहेका छन यो दिगो समस्याको उपाय होईन । करिब पचास जना जतिको ट्राभल डकुमेन्ट बनेको छ । जेल भिजिट गरिरहेका छौ चालिस जना नेपाली जेलमा छन जसमा पुरुष जति र_िक्स र ड्रक्स केशमा थुनिएका छन भने महिलाहरु वेश्याबृतीमा राखिएको पाईन्छ । तर यसरी समस्या समाधान हुदैन । दिगो समाधानका लागि एउटा ठोस नीति हुन जरुरी छ जसका लागि दुतावासलाई कुनै भुमिका नै नदिने र स्वीकृतीका लागि पठाएका प्रस्ताव उपर नेपालका सम्वन्धित निकाय कानमा तेल हालेर बस्ने कुराले मलाई जागिरमा रुची मरेर आएको छ । आजै म अलिक कडा ढंगले मन्त्रालयसँग प्रस्तुत भए हेरौ श्रम, गृह र परराष्ट्र वीच छलफल गरेर एउटा निकास दिने कुरा भएको छ ।
अन्तमा केही भन्नु हुनछ की ?
तीन रुपैयाको खर्चमा यहाँका नागरिकका लागि निकालिने महिला कामदारको भिषामा नेपाली महिलाहरु कुवेतका दलाल स्टेसनमा थोपरेर बेच्ने गरेको अवस्थावाट कसरी बच्ने र रोक्ने भन्नेमा सवै सम्बधित सरोकारवालाहरुको ध्यान पुगोस । सरकारले ईन्ट्रिी भिषामा पठाउन अघि दुतावासका सुझाव र अनुरोधहरुलाई सुनवाई गरोस । यसरी नै नवस्थापित नेपाली दुतावासको क्षमता र सम्भावनाहरु सवैले बुझ्ने र आपसमा सरसहयोगको वातावरण वनाउन सहयोग गरौ । अन्तमा विदेशमा रहेका तथा स्वदेशमा रहेका सम्पूर्ण नेपालीहरुमा नयाँ बर्ष २०६७ सालको हार्दिक मंगलमय शुभकामना ।

                           किसानहरूले विसं २०३८ चैतमा विराटनगरमा आयोजना गरेको एउटा र्‍यालीको भोलिपल्ट बीपी कोइरालाले कार्यकर्तामाझ भनेछन्, “मेरो परविारको नयाँ पुस्ता पाँचतारे छ, त्यसले राजनीति गर्दैन ।” बीपीको भनाइभन्दा फरक उनीलगत्तैको पुस्ता अर्थात् छोराहरू कुनै न कुनै तरकिाले राजनीतिसँग  जोडिए तर नाति पुस्ता राजनीतिको मैदानबाट धेरै टाढा, साँच्चैको तारे दुनियाँमा रमाइरहेको छनेपाली कांग्रेसका शीर्षस्थ नेता गिरजिाप्रसाद कोइरालाको निधनपछि उनको परविारले पनि आफ्ना मुखिया गुमाएको अवस्था छ यतिबेला । एकातिर नेपाली कांग्रेसमा उनको उत्तराधिकारी को हुने भन्ने विवाद चलिरहेको छ भने अर्कातिर कोइराला परविारभित्रै पनि उनको बिँडो थाम्ने व्यक्ति चाहिएको छ । गिरजिाप्रसाद नै कोइराला परविारका त्यस्ता पात्र हुन्, जसले राजनीतिमा त्यस परविारको दोस्रो पुस्ताको प्रतिनिधित्व गर्थे । प्रश्न उठेको छ, को होला त त्यस्तो पछिल्लो पुस्ताको सदस्य, जो कोइराला परविारको उत्तराधिकार थाम्न सकोस् ?

सुरु गरौँ, बीपी कोइरालाका सन्ततीबाट । उनका जेठा छोरा प्रकाश कांग्रेस राजनीतिबाट राजा ज्ञानेन्द्रको मन्त्री हुँदै अहिले आपmनै पार्टी राष्ट्रवादी कांग्रेसका अध्यक्ष छन् । राजनीतिशास्त्रमा स्नातकोत्तर प्रकाश त्यसको व्यावहारकि प्रयोगमा भने असफल देखिए । जबकि, उनी आफूलाई बीपीको असली उत्तराधिकारी र अनुयायी दाबी गर्छन् । ०४६ सालको परविर्तनविरोधी अभिव्यक्ति, ०६१ माघ १९ पछि शाही मन्त्री र ०६२/६३ को लोकतान्त्रिक आन्दोलनको विरोधले उनलाई नेपाली राजनीतिमा असान्दर्भिक बनाइसकेको छ ।

बीपीका माइला छोरा श्रीहर्ष कांग्रेसमै छन् तर उनको चर्चा बीपीपुत्रका रूपमा बढी, कांग्रेस राजनीतिज्ञका रूपमा कम छ । अर्थात्, उनी राजनीतिमा सक्रिय मानिँदैनन् । कान्छा सशांक ०६२/६३ को लोकतान्त्रिक आन्दोलनपछि पूर्ण रूपमा कांग्रेस राजनीतिमा होमिएका छन् । तर, पार्टी, परविार र जनताले आशा गरे अनुसार प्रस्तुत हुन सकिरहेका छैनन् । सशांक राम्रा नेत्र चिकित्सक हुन् । आँखा विषयमा विशेषज्ञता हासिल गरे तर राजनीतिका औजार चलाउने कुशलतामा भने उनी पछाडि नै देखिन्छन् । कांग्रेसजनले उनमा बीपीको छाया देखे पनि सक्रिय राजनीतिबाट टाढा रहेको विश्लेषण गर्छन् । अहिले उनी कांग्रेसका केन्द्रीय सदस्य र नवलपरासी जिल्लाबाट निर्वाचित सभासद् हुन् । सशांककी पत्नी सुपात्रा विवाहअघि थाइल्यान्डकी नागरकि थिइन्, जो प्रख्यात स्त्रीरोग विशेषज्ञ पनि हुन् । बीपीकी एउटी छोरी छन् चेतना, जो अहिले अमेरकिामा बस्िछन् ।

बीपीका माइला भाइ केशवप्रसादका दुई छोरा छन्, निरञ्जन र शेखर । जेठा निरञ्जन राजनीतिशास्त्रमा स्नातकोत्तर हुन् । ०४८ सालपछिको केही समय उनी काका गिरजिाप्रसादकै वरपिर िदेखिन्थे । तर, देशबाटै पलायन भए । धर्मपत्नी सन्तोषको विमान दुर्घटनामा निधन भएपछि उनी भारतीय औद्योगिक घरानाकी इला डालमियासँग विवाह गरेर नयाँदिल्लीमा बस्दै आएका छन् । केशवका कान्छा छोरा शेखरले चिकित्साशास्त्रमा स्नातकोत्तर गरेका छन् । राम्रा फिजिसियन कहलाइने उनी बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानका उपकुलपति पनि भएका थिए । लामो समयदेखि कांग्रेस राजनीतिमा सक्रिय उनी सात दल-माओवादी १२ बुँदे समझदारीदेखि शान्ति प्रक्रियाको जारी चरणसम्म काका गिरजिाप्रसादसँगै थिए । पूर्वाञ्चल र खासगरी विराटनगरलाई आधार बनाएर उनी राजनीतिक र सामाजिक क्षेत्रमा क्रियाशील छन् । संविधानसभाको निर्वाचनमा हारेको क्षेत्रबाटै उपनिर्वाचन जितेर अहिले उनी सभासद् छन् ।

बीपीका साहिँला भाइ तारण्िाीका एक छोरा छन्, ज्योति । पञ्चायतकालमा कांग्रेस र त्यसका नेतालाई सहयोग पुर्‍याएकी तारण्िाीप्रसादकी पत्नी रोशा त यस दुनियाँमा छैनन्, उनका छोरा ज्योतिले पनि कांग्रेस छाडेको धेरै भइसक्यो । बीपी कोइरालाले जेलजर्नलमा रोशा र ज्योतिले प्रजातान्त्रिक आन्दोलनलाई गरेको योगदानको मुक्तकण्ठले प्रशंसा गरेका छन् । ०१७ पुस १ गतेदेखि ०२५ सालसम्म रोशा र ज्योतिले गरेको सहयोगकै कारण बीपीले जेलबाट निस्केपछि चाबहिलस्िथत उनीहरूको निवासलाई आफ्नो बासथलो बनाए । बीपीकै कारणले त्यो घर ०४२ सालसम्म कोइराला निवासका रूपमा चिनिन्थ्यो । ०४६ सालपछि पनि लामो समय कांग्रेस राजनीतिमा सक्रिय रहेका तिनै ज्योति अहिले कांग्रेसको राजनीतिबाट बाहिर छन् र विजय गच्छदार नेतृत्वको मधेसी जनअधिकार फोरम -लोकतान्त्रिक)सँग नजिक छन् । “कांग्रेसको राजनीतिमा अहिले म एनआरएन हुँ,” भन्छन्, “तर, जतिखेर पनि सक्रिय हुन सक्छु ।”

बीपीका कान्छा भाइ गिरजिाप्रसादका एक छोरा र एक छोरी छन् । कानुनी छोरा सुरेश राजनीतिसँग टाढाको नाता रहेको छापाखाना व्यवसाय गर्छन्, उनको राजनीतिसँग कुनै साइनो छैन । छोरी सुजाता कांग्रेस केन्द्रीय सदस्यसहित वर्तमान सरकारमा उपप्रधानमन्त्री छिन् । उनले आफूलाई कोइराला परविारकै उत्तराधिकारीका रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएकी छन् ।

कृष्णप्रसादकी पत्नी मोहनकुमारीतर्फका छोरा मातृकाप्रसाद खलककै सबैभन्दा जेठा सन्तान हुन् । उनको हाँगो पनि राजनीतिबाट अछुतो छैन । १ सय ४ वर्षपछि जनताको सन्तानका रूपमा प्रधानमन्त्री बन्ने अवसर मातृकाले नै पाएका थिए । उनका जेठा छोरा विमलको मधुमेहका कारण निधन भइसकेको छ । विमल पूर्णकालीन राजनीतिमा त थिएनन् तर नेपाल शिक्षक संघमा आबद्ध भएर नेतृत्व तहसम्म पुगेका थिए । माइला कमल ०११ सालभन्दा अगाडिदेखि नै वामपन्थी राजनीतिमा संलग्न छन् । कमल नै कोइराला परविारका त्यस्ता एक मात्र सदस्य हुन्, जसले कांग्रेसइतरको राजनीति गरे । हाल दक्षिण कोरयिाका लागि नेपाली राजदूत कमललाई नेकपा एमालेभित्र सिद्धान्त र निष्ठाका लागि उदाहरणीय पात्र मानिन्छ । अहिले मातृकाप्रसादका सन्तान कमल मात्र राजनीतिमा छन् । कान्छा सञ्जय नेपाल विद्यार्थी संघमा आबद्ध थिए । दुर्घटनामा उनको निधन भयो ।

चौथो पुस्ताः राजनीतिबाट टाढा

मातृकाप्रसादका जेठा छोरा विमलका दुई सन्तान छन्, विकास र आशीष । सिभिल इन्जिनियरङि् पढेका विकास अहिले न्युजिल्यान्डमा छन् । उनले भारतबाट इन्जिनियरङि् गरेका हुन् । फोटोग्राफी व्यवसायमा लागेका आशीष नेपालमै छन् तर राजनीतिक र सामाजिक गतिविधिबाट टाढा । विमलकी श्रीमती विद्या पनि श्रीमान्को निधनपछि जेठो छोरासँग न्युजिल्यान्डमै बस्दै आएकी छन् ।

माइला कमलका छोरा कञ्चन डाक्टर छन्, जो अमेरकिामा बस्छन् । स्नातकोत्तर गरेकी छोरी रीता उनीसँगै कोरयिामा छिन् । साहिँलो छोरा अजयले एमबीबीएस गरेका छन् । तर, बिरामीका कारण उनी अभ्यासमा लाग्न सकेनन् । अर्का छोरा विजय पनि राजनीतिबाहिरै छन् । दुर्घटनामा निधन भएका कान्छा सञ्जयका छोरा दिपंकर भर्खरै प्लस टू पढ्दैछन् ।

बीपी-पुत्र प्रकाशकी छोरी मनीषा बलिउडको रंगीन दुनियाँमा रमाएकी छन् । मनीषालाई कोइराला परविारको चौथो पुस्ताबाट राजनीतिमा आउन सक्ने अड्कल हुने गरेको छ । तर, उनी आफैँले भने त्यस्तो सम्भावनालाई नकार्दै आएकी छन् । मनीषाका भाइ सिद्धार्थ पनि बलिउडमै संघर्षरत छन् ।

बीपीका माइला छोरा श्रीहर्षका एक छोरा र एक छोरी छन् । छोरा श्रेयश बेलायतबाट अर्थशास्त्रमा स्नातक गर्दैछन् । छोरी आवन्ती दिल्लीबाट चिकित्साशास्त्रमै स्नातकोत्तर गर्दैछिन् । सशांककी छोरी सुपि्रयाले समाजशास्त्रमा स्नातकोत्तर गरेकी छन् । र, उनले फेर िऔषधशास्त्रको अध्ययन सुरु गरेकी छन् ।

केशवप्रसादका जेठा छोरा निरञ्जनका दुई छोरा छन् । जेठा हिमांशुले भारतका उद्योगपति सुरन्िदर कपुरकी छोरी मन्दिरासँग विवाह गरेका छन् । हिमांशु अहिले टायर र अटोमोबाइल्सको व्यवसाय गरेर नयाँदिल्लीमै बस्छन् । उनका भाइ भास्करले नेपालमै पाण्डे परविारकी छोरी जुनामायासँग विवाह गरेका छन् । अमेरकिाको क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालयबाट राजनीतिशास्त्रमा स्नातक, लन्डन स्कुल अफ इकोनोमिक्सबाट स्नातकोत्तर र हाल चीनको पेकिङ् विश्वविद्यालयबाट चीनको परराष्ट्र मामिलामा विद्यावारििध गर्दैछन्, उनी । “कोइराला परविारमा यति धेरै शिक्षा हासिल गर्ने भास्कर पहिलो सदस्य हुन्,” तारण्िाी-पुत्र ज्योति भन्छन् ।

शेखर-पुत्री नेहा नयाँदिल्लीबाट स्नातकोत्तर गर्दै छन् । ज्योतिका दुई छोरी छन्, मेघा र पूजा । जेठी मेघा एमबीबीएस सकेर काठमाडौँ मेडिकल कलेजमा एक वर्षको अभ्यासपछि एमडीको पढाइ सुरु गर्ने तयारीमा लागेकी छन् । कान्छी पूजा व्यवस्थापनमा स्नातक तह अन्तिम वर्षमा छिन् ।

गिरजिाप्रसादका छोरा सुरेशका दुई पुत्र छन्, परतिोष र अभिषेक । दुवै काठमाडौँमै छन् । परतिोषले भारतको जयपुरबाट इन्जिनियरङि्को पढाइ सकेका छन् । अभिषेक अर्थशास्त्रमा स्नातक हुन् । छोरी सुजाताका छोरा एन्डि्रयास जर्मनीमै बाबु नोवर्ट जोस्टसँग बस्दै आएका छन् । छोरी मेलानीको बंगलादेशी नागरकि रुवेल चौधरीसँग विवाह भएको छ । अर्थात्, कृष्णप्रसाद कोइरालापछिको चौथो पुस्ताका अधिकांश सदस्य नेपालबाहिर छन्, कोही अध्ययनमा त कोही पेसा र व्यवसायका लागि ।

त्यही राजनीतिक चेतनाको उपज हो, उनका पाँच भाइ छोरामा उम्रेको राजनीतिक चेत । त्यसका कारण थिए, उनीहरूले पनि भारत प्रवासमा बस्नु र राणाहरूको कालकोठरीमै कृष्णप्रसादले मृत्युवरण गर्नु । त्यसैले मातृका, बीपीदेखि गिरजिाप्रसादसम्मले त्यही पथलाई पछ्याए । कृष्णप्रसादका पाँच भाइ छोराले अन्तर्राष्ट्रिय छवि बनाए पनि पुख्र्यौली थलोमा आफूहरूलाई रैथाने सावित गर्दै रहे। तर, उनीहरूका छोरा, नातिको अवस्था त्यस्तो रहेन। बाहिरै बसेर पढ्ने वा पेसा-व्यवसाय अँगाल्दा नयाँ पुस्ताका अधिकांश सदस्य विराटनगरकै लागि अपरििचत छन् । जस्तो- बीपी-पुत्र प्रकाश, सशांक, केशव-पुत्र निरञ्जनलगायतको बढी समय विराटनगरबाहिर नै बित्यो।

केशव-पुत्र शेखरचाहिँ अपवाद हुन्, उनी त्यहीँको रैथाने बन्न सके। डाक्टर भएर पनि विराटनगरलाई नै कर्मथलो बनाए । बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानको उपकुलपतिका रूपमा उनले पूर्व क्षेत्रलाई नै कार्यक्षेत्र बनाए । र, अहिले पनि काठमाडौँभन्दा विराटनगरप्रति उनको मोह ज्यादा देखिन्छ। तारण्िाी-पुत्र ज्योति पनि विराटनगरको सामाजिक सम्पर्कमा रहेको मानिन्छ तर उनको दायरा साँघुरो छ। गिरजिाप्रसादकी पुत्री सुजाताले पनि चुनावका लागि मात्र विराटनगरलाई उपयोग गरनि्।

कृष्णप्रसादका छोराहरूको एकताले नै उनीहरूलाई राजनीतिमा सफल बनाएको थियो । तर, उनको नाति पुस्तामा भने एकताको अभाव नै मुख्य समस्याका रूपमा खडा भएको छ । प्रकाश र निरञ्जनले राजनीतिशास्त्र पढेका भए पनि अरूले कुनै न कुनै प्राविधिक ज्ञान लिएका छन् । “त्यसैले उनीहरू राजनीतिमा जम्न सकेनन्, प्राविधिक भए,” कोइराला परविारनिकट एक विश्लेषक भन्छन् ।

चौथो पुस्ताका कोही पनि नेपालमा छैनन् । पहिलो र दोस्रो पुस्ताको भूमिकालाई राजनीतिक चेतना विकासमा योगदान गरेको हिसाबले हेर्न सकिन्छ । तेस्रो पुस्तामा ‘टेक्नोक्र्याट’हरू हाबी छन् । राजनीतिलाई त्यो पुस्ताले कर्मर् नभई ‘ग्ल्यामर’ सम्झँदै आएको छ । चौथो पुस्ता भने यी सबै कुराबाट धेरै टाढा छ ।

बाध्यता भनौ कि खै घरको आर्थिक परिस्थिती ले भनौ,आखिर जे जसो भएतापनि हामी नेपालीमा भएको बेरोजगारी र घरको परिस्थितिले गर्दा हामी नेपालीहरु बिदेशिन बाध्य भएका हुन्छौ | आफ्नो घर-परिवार लाई सुख र मोज मस्ती मा राख् ने कस्पो पो ईच्छा नहोला हैन र तपाइ हाम्रो पनि त त्यही नै ईच्छा हुन्छ जब हामी विदेशिन थाल्छौ त्येसको साथ-साथै हामीले कैयो नयाँ र नौलो सपनाको जालो पनि बुन्नं थाल्छौ तर कतीका त ति मिठा सपना का जालोहरु पनि चक्नाचुर पारी दिन्छन भने कतीका जिन्दगी त पैसाको लोभ र लाल्चाले गर्दा अनेकौ किसिमका नाटकहरु रची जिन्दगी माथि नै खेलवाड गर्नेहरु आखिर नेपाल देखी पर्देशको ठाउँसम्म फिजी सकेका रहेछन | अधेरोमा झटारो हानेर शिकार खेल्ने ति उडुशहरु किन गरीबीको घाउमा झन् किन नुन चुक छर्की दिन्छन त ? किन नयाँ सपनाहरुको जालो फिजाइ सारा सपनाहरु चक्नाचुर पारीदिन्छन त ? आखिर यो सपना चक्नाचुर पारीदिने गरीबीको दाशी कि गरिबिका पैसा चाट्न र रगत चुस्न पल्केका ति उदुशहरु…… र ति ब्वाशाहरु ति चेलीलाई देख्नासाथ उनिहरु का शारिरिक् स्वार्थ लुट्नको लागि ब्वाशाले थुक निले जस्तै गरी थुक घुडकाइ हाल्न पनि पछी पर्दैनन् | स्वार्थ लुट्ने ति ब्वाशाहरु अनि कतीका त जिन्दगी भरी नै नमेटिने गरी निर्दोश चेलीको रगत चुसेर हिंड्ने उडुशहरु अझै पनि तपाईं हाम्रै भित्तामा हिडिरहेका छन |भने कती ति उडुशहरु ढाडिएर बसेझै सानो पुवाल बाट चिहाउदै बसिरहेका छन | ति उडुसहरु” केही समय त औषधी प्रयोग गरी छेर्डीकरुपमा हराए झै हुने गर्छन् तर केही समय पस्चात त झनै अनगिन्ती बच्चाहरु पो पैदा गराइ रहेका हुन्छन |आखिर यो भै रहेछ त किन ? यसलाई जरैबाट किन निकाल्न सकिरहेका छैनौ खै? सत्त्य कुरा हरु पनि आज तपाईं हाम्रो बिच दन्त्यकथा जस्तै भै दिएको छ |

हाम्रा अगाडि तर आज त्यस्तै कथा अनी बेथासंग जोडीएको छ निशाका आफ्नै कथा अनी पिडाहरु यि गरीबको चपेटामा फसिएकी नोर्दोश नारी आज तातो आलुको खेल खेलेजस्तै गरी कहिले कस्को हातमा सुम्पिदै त कहिले कस्को हात गर्दै एक्काशी कुवेत को खाडीमा भित्रिन पुग्छिन बिचरी निशा, यहाँको मान्छे बेच्ने अफिशमा दुई चार दिन राखी सके पछी एउटा कुवेतीको घरमा काम गर्नको लागि जान वाध्य हुन्छिन् | त्यस कुवेतीको घरमा पनि उन्ले अनेकौ किसिमका दु:ख पिडाहरु लाई आफ्नै त्यो मन भित्रका पोल्टो भित्रै राखेर भएपनी कैयो यातानाहरु सहदै भए पनि बस्न वाध्य भएकी थिईन भने कैयो दिन त भोक- भोकै सुत्ने गर्थिन उनी भने अर्को तर्फ उन्को श्रीमान पनि जन-आन्दोलनमा परी ज्यान गुमाएका थिए |देशको लागि लडेपनि पनि आखिर उनिले केही राहत र सुबिधा पाउन नसकेपछी बच्चाको लागि पालन पोशण र राम्रो शिक्षा दिन सकिन्छ कि भन्ने उदेश्यले उनी बिदेशिन बाध्यता भएकी थीइन निशा | तर आज आएर ति निशाका सपना हरुपनि सबै चैत्रको हुरीले जस्तै उडाइ दिएको छ |ती कुवेतीको घरको याताना सहन नसकी उनी पागल जस्तै भै आधा रातमा त्यस घरबाट भागन वाध्य हुन्छिन र भागदै बाटोमा हिद्डै जादा एक जना मान्छेको पन्जामा फसिन पुग्छिन बिचरी | जुन मानिस थियो सुरी भन्ने देशको उस्ले पनि अनेकौ लोभ र लाल्चामा फसाइ उस्लाई ललाई फकाइ गरी उशले विवाह गरेर राख्ने निधो गर्‍यो र निशा पनि झन्डै दुई बर्ष जती उ सग अबैधानिक रुपमा बिहे गरेको केही समय पस्चात उस्को पेट्मा गर्ब बसेछ र उसको पेट मा गर्ब बसेको आठ महिना पस्चात निशालाई केही खबरै नगरी अलपत्र पारी उस्को देश भागी गएछ बिचरा निशाका ति अनगिन्ती चोटहरु कसरी सहदै होलिन त आज यो कुवेतको मरुभुमीमा |कहा गएर गार्भवति हुने होलिन खै अब कस्को साहारा लिने होलिन |ओराली लागेको मिर्गलाई त जस्लेपनी पनी खेद्छ भन्थे त्यस्तै भएको छ उन्को जिबनमा आज कसैको साहरा पाउन सकिरहेकी छैनन बिचरी निशाको जस्तै कतै तपाईं हरुको जिबनमा पनि त्येस्तो घटना हुनगई रहेको त छैन एक चोटि बिचार पुराउने हो की ?

आदर्णीय पाठक ब्रिन्द तपाईं हाम्रा दिदी बहिनी पनि कतै यस्तै- यस्तै चपेटा मा त पर्नु भएको छैन | यो लेख ले कसैमा घोज पेच पर्न गएमा र नाम मिल्न गएमा म माफ माग्न चाहन्छु |गल्ती भए सुधारी पढिदिनु हुनेछ भन्ने विश्वाश राख्दछु |

तपाईं हाम्रै नजिकको साथी

उही बि.बी मल्ल ठकुरी त हो नि
स्याङ्जाली ठीटो|
लेख पढेर नमानु नि फेरी नमिठो ||
हाल कुवेतको जागिरे
S.D.F.C.Cauncil of ministries

suvdarshan@yahoo.com
965 -55078109

फेवाताल पारी सुनसान चउरमा अधबंैसे जोडी रतिक्रीडामा मग्न भएको दुई जना प्रहरी जवानले फेला पारेपछि उनीहरूलाई थाहै नदिई मोबाइलबाट खुसुक्क भिडियो खिचे ।

हातमा हतियार भयो भने चलाउन मन लाग्छ, पैसा भयो भने खर्चिन मन लाग्छ, प्रेमिका नजिकै भइन् भने चुम्न मन लाग्छ

पछिल्लो एक दशकमा ँग्याजेट’ मानिने क्यामेरा, मोबाइल, ल्यापटप आदि सर्वसुलभ भएका छन्। डिजे तान्त्रिकका नामले चिनिएका संगीतकर्मी किचमानले त्यही सुविधाको दुरुपयोग गरे, जसका कारण उनले त बदनामी कमाए नै, स्वच्छ छवि बनाएकी नायिकालाई समेत बदनामीको भुमरीमा धकेले। त्यस्तै अर्को घटनामा ग्ल्यामर्स छवि बनाएकी  पूजा लामापनि परिन्।
हातमा हतियार भयो भने चलाउन मन लाग्छ, पैसा भयो भने खर्चिन मन लाग्छ, प्रेमिका नजिकै भइन् भने चुम्न मन लाग्छ । त्यस्तै हातमा क्यामेरा भयो भने तस्बिर वा दृश्य खिच्न मन लाग्नु स्वाभाविक हो । मानिसको मन उपलब्ध वस्तु उपभोग गर्न सदैव तत्पर हुन्छ । यौन मानवीय जीवनमा अत्यावश्यक छ । यद्यपि हाम्रो समाजमा यौनको कुरा गर्नुलाई छाडा मानिन्छ । बन्द कोठाभित्र धेरैजसो वयस्कले यौनक्रीडाको अनुभव सँगालेका हुन्छन् । जुन स्वाभाविक पनि हो । अस्वाभाविक त्यतिखेर हुन्छ जब त्यो गोप्य नरहेर सार्वजनिक हुन्छ । बन्द कोठाभित्र हुने यौन क्रियालाई सामान्य मानिरहेको समाजमा घरका झ्याल-ढोका खोलेर रतिक्रिया गरियो भनेचाहिँ के होला ? यौन भिडियो र झ्याल-ढोका उघारेर गरिएको यौनक्रीडामा खासै अन्तर छैनन् ।

पछिल्लो एक दशकमा ‘ग्याजेट’ मानिने क्यामेरा, मोबाइल, ल्यापटप आदि सर्वसुलभ भएका छन् । डिजे तान्त्रिकका नामले चिनिएका संगीतकर्मी किचमान चित्रकारले त्यही सुविधाको दुरुपयोग गरे, जसका कारण उनले त बदनामी कमाए नै, स्वच्छ छवि बनाएकी नायिका नम्रता श्रेष्ठलाई समेत बदनामीको भुमरीमा धकेले । त्यस्तै अर्को घटनामा ग्ल्यामर्स छवि बनाएकी नायिका पूजा लामा पनि परिन् । डिजे शिशिर स्याङ्देनले मोबाइलको क्यामेरा उपयोग गरी पूजासँग उनको यौन क्रियाकलाप खिचेका रहेछन् । त्यो दृश्य सार्वजनिक भयो । बदनामीको डरले उनीहरूले विवाह गर्नुपर्‍यो । क्यामेरालाई आँखासँग दाँजिएकाले यो पनि भन्न सकिन्छ कि खिचिएका यौन भिडियो उनीहरू आफैंले हेर्न खिचेका हुन् । यद्यपि ‘जोसमा होस नपुर्‍याई’ खिचिएका ती भिडियो सार्वजनिक नहुन् भन्ने उद्देश्य खिचाउने उनीहरू सबैको थियो होला, सार्वजनिक भएपछि धेरैका आँखाले ती भिडियो हेरेका छन् अनि उनीहरूले ‘गोप्य’ मानेर गरेका क्रियाकलाप सबैका लागि सुलभ भएपछि उनीहरूको चर्चा भयो, अनि बदनामी पनि ।

वर्ष ०६६ मा त्यस्ता भिडियोहरू सार्वजनिक भएकाले यो वर्षलाई ‘सेक्स भिडियो स्क्यान्डलको वर्ष’ पनि भन्न सकिन्छ । नम्रता र पूजा पर्दामा देखिएका सेलिबि्रटी भएकाले उनीहरूको यौन भिडियोको चर्चा हुनु स्वाभाविक थियो । एउटी नाम कहलिएकी नायिकाले भनिन्- ‘उनीहरूको एउटा गल्तीको सजाय हामी सबै नायिकाले पाइरहेका छौं । त्यसै त चलचित्रकी नायिका भनेपछि हामीलाई समाजले गलत नजरले हेथ्र्यो । त्यसमा उनीहरूले घ्यू थप्ने काम गरे ।’

नम्रता र किच काण्ड

नम्रता र किचमानको यौनक्रीडालाई उनीहरूले एक वर्षअघि खिचेको बताइन्छ । वर्ष ०६६ को दसैंभन्दा अघिदेखि उक्त भिडियो मोबाइल, इन्टरनेट आदिको माध्यमबाट विश्वभरि फैलियो । उनीहरूको क्रियाकलापलाई मानिसहरूले मज्जा मान्दै हेरे । कतिले उनीहरूलाई गाली गरे भने कतिले आपसी समझदारीमा सम्पर्क राखिए पनि यसरी भिडियो खिच्नुचाहिँ हुँदैनथ्यो भन्ने प्रतिक्रिया पनि दिए । जे भए पनि खिच्ने किचमानभन्दा नम्रता बढी बदनाम भइन् । किनभने नम्रताको नाम किचको भन्दा लोकपि्रय थियो । भिडियोलाई ‘नम्रताको भिडियो’ भनिए पनि किच अर्थात् डिजे तान्त्रिकको नाम कमैले प्रयोग गरे । नम्रतालाई साइन गरेका विज्ञापनबाट पनि उनलाई हटाइयो । यही वर्ष सफलता पाएको उनको चलचित्र ‘मेरो एउटा साथी छ’ पछि उनलाई आशाविपरीत निर्माता तथा निर्देशकहरूले आफ्ना चलचित्रहरूबाट हटाए । त्यसपछि मानिसहरू अनुमान गर्न थाले- अब नम्रताले के गर्छिन् ?

केही महिनाको गुप्तवासपछि नम्रता सार्वजनिक भइन् । भ्यालेन्टाइन डेमा उनले आफ्नो रेस्टुराँमा एउटा नाटकमा अभिनय गरिन् अनि बीच क्रिकेट फेस्टिभलको सद्भावना दूत भएर उनले मिडियामा आफ्नो प्रत्यक्ष उपस्थिति दर्साइन् । उनका सामान्य समाचार पनि छापामा आउन थाले । एचआईभीको एउटा चलचित्र खेल्नेदेखि लिएर उनका हरेक गतिविधि फेरि मिडियामा आउन थालेका छन् । एउटा दुःस्वप्नबाट बाहिर निस्किएजस्तो गरी उनले समाजको सामना गरिन् । अब मानिसहरू भन्न थालेका छन्, ‘मान्नै पर्छ नम्रताको आँटलाई ।’

पूजा र डिजे शिशिर

केही वर्षअघि सञ्चारकर्मी तथा चलचित्रकर्मी दिनेश डीसीले धोखा दिएको भनी आत्महत्या गर्न तम्सिएकी नायिका, गायिका तथा मोडल पूजा लामा चलचित्रमा काम गरेर भन्दा त्यस्तै घटनाहरूबाट बढी चर्चामा आइन् । विवाह गरेर एउटा छोराको आमा भैसकेपछि छोडपत्र गरेर एक्लो जीवन बिताइरहेकी पूजा लामाले आफ्नो पछिल्ला प्रेमी डिजे शिशिर स्याङ्गदेनसँग यौन क्रियाकलाप गरेको एउटा भिडियो सार्वजनिक भयो । मोबाइल, इन्टरनेट, सिडी तथा डिभिडीमा समेत सहजै पाइन थालेको उक्त भिडियोमा पूजाले अनुहार नदेखिएका शिशिरको यौनाङ्गलाई मुखमैथुन गरेको दृश्य छ । उक्त दृश्य सार्वजनिक भएर बदनामी हुन थालेपछि अन्ततः उनीहरूले भद्रकाली मन्दिरमा विवाह गरे ।

फेवापारिको काण्ड

पोखराको फेवाताल पारी सुनसान चउरमा अधबंैसे जोडी रतिक्रीडामा मग्न भएको दुई जना प्रहरी जवानले फेला पारेपछि उनीहरूलाई थाहै नदिई मोबाइलबाट खुसुक्क भिडियो खिचे । बिस्तारै उनीहरूलाई थाहा दिएर हकारेसम्मको दृश्य खिचेपछि उक्त भिडियोलाई उनीहरूले सार्वजनिक गरे । पोखरा मात्र होइन, यत्रतत्र उक्त भिडियो क्लिप्स पाइन थालेपछि ती दुई प्रहरी जवान कारबाहीमा परे । क्लिप्समा प्रस्ट चिनिने ती जोडी पोखराकै भएको बताइन्छ ।

धरान/धनकुटामा नीलो चलचित्र काण्ड

चुलीवन सिन, धरान नर्स, दमक सेट, धरान लोकलजस्ता शीर्षकमा पूर्वका धरान, धनकुटा आदि स्थानमा निर्माण भएका नीला चलचित्रहरू फेला परे । पूर्वका स्थानीय युवाहरूको मोबाइलबाट हुँदै ती भिडियो देशदेखि विदेशसम्म फैलिए । यसका अतिरिक्त स्थानीय केही युवा-युवतीले मोबाइलका माध्यमबाट आफ्ना यौन क्रियाकलापहरू खिच्ने र रमाइलोका लागि साथीको मोबाइलमा ट्रान्सफर गरेपछि एकबाट अर्को हुँदै त्यस्ता सेक्स क्लिपहरू सर्वत्र फैलिएका थिए । मोबाइलमा मात्र होइनन्, इन्टरनेट सञ्जालमा समेत त्यस्ता भिडियोहरू अपलोड गरिएका छन् । १७ देखि २२ वर्षका युवा-युवतीहरूका यौन क्रियाकलापहरू समेटिएका ती भिडियोहरू प्रविधिको दुरुपयोगका कारण बनाइएका हुन् ।  एउटा उखान छ, ‘बोल्न पायो भन्दैमा प्याच्च नबोल्नू, बस्न पायो भन्दैमा थ्याच्च नबस्नू ।’ यो बर्ष नेपाल नै रन्काएका सेक्स भिडियो वा क्लिप्सको चर्चाले यो पनि भन्नैपर्ने भएको छ- ‘खिच्न पायो भन्दैमा सेक्स भिडियो चाहिँ खिच्दै नखिच्नू ।’

अफगानिस्तान बिरुद्दको फाईनल क्रिकेटको लागी कमेन्टी तथा हुटीङको लागी दशौ हजार दर्शक सहित का नेपाली जमातहरु हुबारा मैदानमा खेलाडी को जयजयकार गरिरहदा पनि नेपाली क्रिकेटरहरुले कुनै जादु देखाउन सकेनन् उल्टै लज्जाजनक हारको शिकार  भय उनिहरु, सायद  नेपालको किर्तिपुर को मैदान मा जस्तो अमेरीकनलाई ढुङगा हानेर उनिहरुलाई जिताउने जमात याहा थियन , अन्नत खेल प्रेमी नेपालीहरु निराश भएर आ-आफ्ना कर्मथलो तिर फर्किय।

 सम्भबत यसै बेला एक हुल श्रमीक नेपालीहरु आफुलाई कलाकार बनाएर कुबेतमा रहेका नेपाली समुदायमा आगामी १६ एप्रिलको  लागी भब्य रिहल्सलको तयारी गरिरहेका थिय। तिन महिना देखी को अनबरत प्रयासलाई अमुर्त रुप दिलाउन कम्मर कसेर लागि परेका भेटिय, मनु भुजेल। कुनै बेला कलाकार लाई अनुसाशन का कुरा सिकाउदै त कुनै बेला साङगितीक गुरु झै लय र तालको बारेमा बताउदै एक हुल कलाकारहरुलाई समस्त कुबेत बासी दर्शक को लागी तयार पारेर ढुक्क हुदै मनु भन्छन,”हामीले उत्कष्ट कार्यक्रमको समायोजन गरेका छौ”

हुन पनि आगामी एप्रिल १६ को  मनोरन्जन कार्यक्रममा केही सोलो गीत,केहि उत्तेजक नित्य,दुयट तथा लोक आधूनिक गीतहरुबाट  कुबेत बासी नेपालीहरुको लागि बिगतको  भन्दा अति नै अबिष्मरणीय मनोरन्जनात्मक पलहरु पस्कन नेपाल कुबेत डट कम परिबार गै रहेको छ,”यो नै हामि सबै कुबेत बासी नेपालीहरुको लागि गर्ब को कुरा हो,” चन्दन लिम्बु बताउछन,लिम्बु नेपाल बाट नै अति खारिएका स्टेज गायक हुन। बिगतमा नेपाल मै पनि स्टेज सो हरुलाई तताउन सफल लिम्बु को एकल गीतहरु पक्कै दर्शकलाई नाचु नाचु बनाउने नै छ । मनसुन काफ्लेको लोक गीत बाट झनै दर्शकलाई दिर्धा मै नाच्न मन लाग्ने छ ।

नेपालबाट नाम चलेका कलाकारहरु बिदेशमा आएर दिने  भन्दा बढी नै  मनोरन्जन दिन  सफल हुने कुरामा  यस कार्यक्रमका आयोजक मध्येका एक राजन रिमाल बताउछन । हामीले अगिल्लो पटक गरेको यस किसिम को कार्यक्रमबाट सिको गर्दै साउदी अरेबिया तिर यस्तै खाले तयारीको बारेमा खबर सुनेको उनले बताय। कुबेतको अब्बासीया स्थित बिसाल हल मा सन्चालन हुन गै रहेको यस करिब चार घण्टाको मनोरन्जनात्मक कार्यक्रमको सबै खाले कुबेतबासी नेपाली हरुले  स्बाद लिने छन भन्ने कामना सहित उत्कष्ट प्रर्दशनको लागी कलाकार तथा आयोजकहरुलाई शुभकामना ।

बिमल लामीछाने

कुबेत:६६५२९७३७

अधिकांश बीबीक्युसहित बियर र ह्वीस्कीको तालमा झुमिरहेका बेला स्थानीय फिलिपिनो गायिका एरेन र जेसाले कार्यक्रमलाई थप मनोरञ्जक बनाए । चर्चित अंग्रेजी गीत गाएर यिनले माहौललाई अझ तताए । ‘बेग्लै रौनक थप्न यी गायिकालाई निम्तो दिएका हौं,’ आयोजक नेपाल गोर्खा क्लबका सन्तोष घलेले भने, ‘एकअर्काका रीतिरिवाज र परम्पराबारे जान्नेबुझ्ने अवसर पनि मिल्छ नि ।’

डिजे सेसनको पालो आउँदा साँझ ढलिसकेको थियो । खुला चौर थर्कने गरी घन्कियो रिमिक्स ‘चियाबारीमा होऽऽ चियाबारीमा…’ ।

टाढाटाढा भएकाहरू समेत हुत्तिएर डान्स फ्लोरमा आइपुगे । त्यसपछि लगालग बजे- ‘मै ठूली भइछु रे…,’ ‘च्याङ्बा हो च्याङ्बा…’ । चर्चित हिन्दी पनि घन्किए ।

‘साह्रै रमाइलो भो,’ असिनपसिन हुने गरी नाचेर टुसुक्क बसेका झापाका रञ्जित लिम्बूले भने, ‘नेपालमा पनि यत्तिको रमाइलो हुँदैनथ्यो ।’ मोरङ विराटचोककी रञ्जित राई पनि थिइन् समारोहमा । ‘नेपालमा सीमित साथीहरूसँग मात्र मनाइने पर्व यहाँ भने देशभरका दाजुभाइसँग मनाउन पाइयो,’ पाँच वर्षअघि भित्रिएकी उनले भनिन्, ‘म बाहिर जाँदिन थिएँ, तर नयाँ वर्षको कार्यक्रम भएकाले मन थामिएन ।’

भीडमा पूर्वबेलायती गोर्खाली सैनिकहरू पनि बाक्लै थिए । कस्तो लागिरहेको छ ? ‘म सधैँ रमाइलो गर्न मन पराउने मान्छे, बल्ल त नयाँ वर्ष सुरु हँुदै छ,’ युवतीहरूसँग कम्मर मर्काउन पाउँदा दंग पूर्व- सैनिक नरेन्द्र राईले भने, ‘आज रमाइलो गरौं, बाँकी कुरा पछि ।’ उनी फेरि भीडमै हराए ।

सहभागी कतिपय युवतीहरू जातीय पहिरनले छपक्कै छोपिएका थिए । उनैमध्येकी थिइन् रीता गुरुङ । ‘नेपालमा आफ्ना इष्टमित्रहरूसँग मात्र रमाइलो गरिन्थ्यो,’ रातो रिबनले बाँधिएको चुल्ठो मिलाउँदै उनी बोलिन्, ‘यहाँ नयाँ वर्षले महिनादिनै व्यस्त बनाउँछ ।’

अब पालो कागजी आतसबाजीको । युवाहरू रंगीन कागज भरिएका लामा लौरा लिएर लामबद्ध थिए । सबैले एकैपटक बटम थिचे । रंगीन कागज आकाशै छोपिने गरी निस्किए । अनि एकै पटक चिच्याए- ‘ह्याप्पी न्यु इयर २०६७’ ।

आइतबारै म्याग्दीवासी नेपालीहरूको संस्था मोना हङकङ र पर्वत मञ्चले समेत शुभकामना कार्यक्रम आयोजना गरे ।

हाल-कुवैत, फेहा

             प्राकृतिक रुपमा अति धनि हामीहरु प्रकृतिले सुम्पेका विभिन्न सम्पदाहरुलाई उचित संरक्षण र साथै उचित सदुपयोग पनि गर्न सकिरहेका छैनौं। जसका कारण हामी विश्व कै अति विकशित राष्टहरु मध्ये एक हुनुपर्नेमा, गरिवी, अशिक्षा, र वेरोजगारीको चरम उत्कर्षमा बाँच्नु परेको छ। तपाई हामी सबैलाई थाहै छ। हामी कहाँ भएको प्राकृतिक सम्पदाको उचित सदुपयोग गर्न सकेको खण्डमा नेपाल स्वीजरल्याण्ड बन्न बेर लाग्दैनथ्यो। नेपालको कुल आम्दानीको ठूलो हिस्सा ओगटेको पर्यटन क्षेत्र अहिले आएर दिनानुदिन खस्कदो अवस्थामा छ। नेपालको विग्रदो राजनैतिक अवस्थाले अथवा तरल राजनैतिक अवस्थाको फाईदा उठाउँदै रात दिन फस्टाउँदै गैरहेको अपराधिक संघ संघठन र हतियारधारी विभिन्न गुठहरुले पर्यटकहरुबाट मोटो रकम उठाउने नजायज फाईदा उठाउनु लगायत आदिले पनि विश्व मानचित्रमा नेपालको अनुहार कुरुप बन्दै गईरहेको छ। बर्षै पिच्छे पर्यटक बढ्दै जानु पर्ने ठाउँमा अहिले भने पर्यटकहरुको संख्या घट्दै गैरहेको छ। अतिथी देवो भवः भन्ने हामीहरु उनिहरुको उचित स्वागत सत्कार र संरक्षण गर्न असमर्थ नै छौं। चाहे त्यो व्यक्तिगत तवरबाटहोस वा सरकारले,कुनै पनि निकायले उनिहरुको लागि उचित ध्यान दिन सकेको जस्तो लाग्दैन। जसका कारण यहाँ आउने पर्यटकहरु आफ्नो गन्तव्य छोट्याउन वाध्य छन्। वाहेक पनि थुप्रै समस्याहरु रहेका छन्। खास गरेर हामीहरुले पर्टक हाम्रो देशमा हाम्रै लागि आएका हुन र उनिहरुबाट हामीलाई,देशलाई फाईदा हुन्छ भने बुझ्न नसकेको पनि हो कि?

धेरै जसो मानिसहरुको व्यवहार उनिहरु प्रति सम्मानजनक नहुनुले पनि यो कुरा फ्रष्ट हुन्छ। अनि उनिहरुलाई असजिलो परेको ठाउँमा सहयोगि नबन्नु । सामान्य ठेगाना सोधिहाले पनि पैसा माग्ने प्रवृतिले गर्दा हामीहरुमा गलत मानसिकता रहेको दर्शाईरहेको छ। पर्यटकहरुलाई आउने, जाने, खाने, बस्ने, लगायतका उतित जानकारी भएका अनुभवि गाईडको अभाव हुनु पनि हामी नेपालीहरुको कमि कमजोरी हुन्। गरेर तपाई हामी जस्ता युवा शक्तिहरुले पर्यटक साँच्चै हाम्रा लागि आएका हुन भन्ने मानसिकता बनाएर हातेमालो गर्दै सच्चा मनले पर्यटकहरुलाई स्वगत सत्कार गर्ने, जिर्ण भएका पर्यटकीय स्थलहरुलाई जिर्णोद्धार गर्ने र संरक्षणको अभावमा भत्किन लागेका, मक्किन लागेका हाम्रो पुर्वजहरुको देनलाई उचित संरक्षण गर्दै जाने हो भने पक्कै पनि पर्यटकको संख्या बढाउन सकिन्छ। पर्यटकहरु भनेको नेपालमा ठूला-ठूला भवनहरु,ठूला-ठूला घरहरु हेर्न आउने पक्कै होईनन। उनिहरु यहाँको प्राकृतिक सुन्दरता हेर्न आउने हुन। हाम्रो आफ्नो हस्तकला,चित्रकलालाई विश्व सामु चिनाउनु। आफ्नो परम्परालाई जीवित राख्नु हो र यि र यस्ता कामहरुमा ध्यान दिने हो भने पक्कै पनि आर्थिक पक्षमा केही हदसम्म टेवा पुग्ने नै छ। विभिन्न देशहरुमा नभएका प्रकृतिक सम्पदाहरु हाम्रो देशमा विद्यमान छन् जसलाई उचित संरक्षण गर्दै विश्वसामु चिनाउन सक्ने हो भने पक्कै पनि सरकारले लिएको दशलाख पर्यटक भित्र्याउने लक्ष्य भन्दा अझै धेरै पर्यटकहरु आउने कुरामा दुईमत देखिंदैन। हामीसँग भएका वन जंगल, खोला, नाला, नदी, ताल, तलैया,हिमाल आदिलाई मात्रै विश्वसामु जानकारी गराउन सकेको खण्डमा र हामीसँग भएका श्रोत, साधनको उचित सदुपयोग गर्ने हो भने पक्कै पनि नेपालको स्थितीमा सुधार आउने थियो। सबैकुरा सरकारले गर्छ भनेर बस्नु भन्दा सरकारसँग सम्पूर्ण नेपाली जनताले हातेमालो गर्दै यो हाम्रो दायित्व हो भन्ने बुझेर अगाडि बढेमा दशलाख होईन पचासौं लाख पर्यटक नभित्रीएलान भन्न सकिंदैन।

साउदीमा फिलिपिनोको भन्दै नेपाली कामदारको शव गाडिएपछि सम्बन्धित कम्पनीका क्याप्टेन निलम्बनमा परेका छन् । उक्त त्रुटिबापत मृतकको परिवारले करिब ६ लाख रुपैयाँ क्षतिपूर्ति पाउने भएको छ । राजधानी रियादबाट झन्डै १६ सय किलोमिटर टाढा जेद्दा अस्पतालमा राखिएको दोलखाका भविन्द्र गुरुङको शव झुक्किएर गाडिएको हो । ‘फिलिपिनो, नेपालीलगायत अन्य देशका कामदारका शव लस्करै राखिएको रहेछ,’ रियादस्थित नेपाली दूतावासका प्रथम सचिव खड्गप्रसाद दाहालले भने, ‘दुई नम्बर शव गाड्नुपर्नेमा तीन नम्बरको गाडिए छ ।’

उनका अनुसार दुई नम्बर र तीन नम्बर लेखिएका शव क्रमशः फिलिपिनो र नेपाली नागरिकका थिए । फिलिपिनो नागरिकका परिवारले शव त्यहीं गाड्न र नेपाली नागरिकका परिवारले काजक्रिया गर्न देशमै पठाइदिन अनुरोध गरेका थिए । गुरुङको तीन महिना अगाडि मृत्यु भएको थियो । शव गाडिएको सात दिनपछि मात्रै दूतावासलाई जानकारी भएको थियो । कम्पनीमा कार्यरत नेपाली कामदारहरूले ‘नेपाली नागरिकको शव गाडेर गलत काम गरेको’ जानकारी दूतावासलाई गराएका थिए ।

घटना पुष्टि भएपछि पहिचान नगरी शव गाड्न आदेश दिने क्याप्टेनलाई साउदी सरकारले निलम्बन गरेको छ । दूतावासका अनुसार आफूबाट गल्ती भएको स्विकार्दै क्याप्टेनले एक महिनाको तलब १५ हजार रियाल र कम्पनीले त्यति नै मात्रामा क्षतिपूर्ति दिने भएका छन् । उनको बाँकी तलब पाँच हजार रियाल र क्याप्टेनका तर्फको १५ हजार दूतावासमा जम्मा गरिसकेको दाहालले जानकारी दिए । पीडित परिवारले भने अन्तिम संस्कार गर्न नपाएकामा दुःख व्यक्त गरेको छ ।

गिरिजाप्रसादको अन्त्य

नेपाली राजनीतिका मूर्धन्य नेता गिरिजाप्रसाद कोइरालाले ०६६ सालको अन्त्यमा ‘महाविश्राम’ पाए　। वृद्धावस्था र जीर्ण स्वास्थ्यका बाबजुद नेपाली राजनीतिको केन्द्रका रूपमा रहेका कोइरालाको निधनले ठूलो रिक्तता महसुस गरिएको छ　।

आफ्नो पुरानो रोगसित लडिरहेका कोइरालाको गत ७ चैतमा निधन भएको हो　। जीवनको अन्तिम क्षणसम्म पनि उनी राजनीतिमा सक्रिय थिए　। उनकै पहलमा निर्मित उच्चस्तरीय राजनीतिक संयन्त्रको संयोजन गरिरहेका कोइराला पछिल्लो समय स्वास्थ्यका कारण भने निकै अशक्त थिए　।

कोइरालाको शवयात्रा आफैंमा ऐतिहासिक थियो, जहाँ लाखौँ नेपालीको भीड उर्लेको थियो　। निधन हुनुभन्दा एक दिनअघिसम्म पनि सहमति, सहकार्य र एकताको मन्त्र जपिरहेका थिए उनी　। कोइरालाको पहलमा गत २४ पुसमा प्रमुख तीन राजनीतिक दलका शीर्ष नेता रहेेको उच्च राजनीतिक संयन्त्र गठन भएको हो　। ६ महिना लामो प्रयासपछि उच्चस्तरीय राजनीतिक संयन्त्र गठन गरेर त्यसको संंयोजक आफैं बनेका थिए उनी　।

स्वास्थ्यको कारण पछिल्लो समय खासै सक्रिय रहन नसकेका कोइराला माधवकुमार नेपालको नेतृत्वको सरकारमा कांग्रेसको तर्फबाट छोरी सुजातालाई नेतृत्व गर्दै पठाउने निर्णयले विवादित बने　। त्यसको विरोध सेलाउन नपाउँदै उनकै आग्रहमा सुजाता उपप्रधानमन्त्रीमा बढुवा भइन्　। कोइरालाको पुत्रीमोहको पार्टीभित्रै तीव्र आलोचना भयो तर कोइराला अडिग रहे　।

यद्यपि, ०६६ मा कोइरालाका राजनीतिक कदमभन्दा उनको स्वास्थ्य समाचारको विषय बनिरह्यो　। उनी क्रोनिक अब्सट्रयाटिक पल्मोनरी डिजिज र फोक्सोको क्यान्सरबाट पीडित थिए　। कोइराला अस्पताल भर्ना हुन विरलै रुचाउने गर्दथे　। तर, उनको उपचारमा संलग्न चिकित्सकहरूको आग्रहमा ०६६ सालमा उपचारका लागि दुईपटक अस्पताल भर्ना भए　। २४ देखि २८ कात्तिक र १ देखि ४ चैतमा बाँसबारीस्थित सहिद गंगालाल राष्ट्रिय हृदयरोग केन्द्रमा उपचारका लागि भर्ना भएका थिए कोइराला　। पछिल्लोपटक २८ कात्तिकमा थप उपचारका लागि एयर एम्बुलेन्सबाट सिंगापुरको गेन इगल्स अस्पतालमा उपचारका लागि गए　। गत ७ मंसिरमा स्वदेश फर्किएका कोइरालाले सिंगापुरमा नै २ मंसिरमा माओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल र नेता कृष्णबहादुर महरासँग भेटवार्ता गरेका थिए　। जुन भेटको विषयमा विभिन्न टीका-टिप्पणी भए　।

९ पुसमा बसेको मन्त्रिपरिषद्को बैठकले कांग्रेस सभापति एवं पूर्वप्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइरालालाई विश्वप्रसिद्ध नोबेल शान्ति पुरस्कारका लागि नेपालका तर्फबाट नाम सिफारिस गरेको थियो　। नोबेल शान्ति पुरस्कारका लागि नेपाल सरकारले पहिलोपटक औपचारिक रूपमा नाम पठाएको हो　।

प्रजातन्त्रको पुनस्र्थापनापछि पटक-पटक मुलुकको प्रधानमन्त्री भइसकेका कोइरालाले लोकतान्त्रिक गणतन्त्र स्थापनाका लागि खेलेको भूमिकाको सम्मान गर्दै ९ माघमा सबै सुविधा राज्यले दिने निर्णय गरेकोे थियो　। सरकारले उनको सम्मानमा घरभाडा, सवारी तथा इन्धन र स्वकीय सचिवालयका नौजना कर्मचारीको पारिश्रमिकबराबरको रकम उपलब्ध गराउने निर्णय गर्‍यो　। उनी ३ भदौ ०६५ मा कृष्णरक्षा राजभण्डारीको घरमा सरेका थिए　। २८ फागुन ०६६ मा आफ्नी एक मात्र सन्तान सुजाताको निवास मण्डिखाटार सरेका थिए कोइराला, त्यहीँ उनको प्राण गएको थियो　।

- बालकृष्ण

बढे सामाजिक अपराध

संक्रमणकालीन राजनीतिक अवस्थाको फाइदा उठाउँदै यस वर्ष अपराधीहरू निकै सक्रिय भए　। नेपाली समाज अपराधीको जालोमा फस्दै गइरहेको तथ्य यस वर्ष नराम्ररी उजागर भयो　।

वर्षको दोस्रो महिना जेठमा दुईवटा गम्भीर आपराधिक घटना भए राजधानीमै　। ललितपुरको एम्जप्सन चर्चमा ९ जेठ दिउँसै बम विस्फोट भयो　। २ जना त्यहीँ मारिए र केही घाइतेसमेत भए　। त्यो घटना सेलाउन नपाउँदै अर्को घटना अगाडि आयो　। नेपाली समाज अराजक भएको देखियो विद्यार्थी ख्याति श्रेष्ठको अपहरणपछिको हत्याले　। त्यो क्रूर घटनाका नाइकेहरू अरू कोही नभएर ख्यातिको परिवारले विश्वास गरेका, ख्यातिले गुरु मानेका शिक्षक वीरेन श्रेष्ठ थिए　। आफ्नै विद्यार्थी तथा प्रेमिका मेरिना शाक्यको सहयोगमा वीरेनले विद्यार्थी ख्यातिको अपहरण गरेका थिए २२ जेठमा　।

अपहरणपछि ख्यातिको परिवारसँग १० लाख रुपैयाँ फिरौतीसमेत लिए वीरेनले　। तर, उनको परिवारले फिरौती रकम बुझाउनुअगावै ख्यातिको हत्या भइसकेको थियो २२ जेठ साँझ नै　।

कैयौँ अपहरण र हत्याका घटनाको अनुसन्धानमा चुकेको नेपाल प्रहरीले ख्याति अपहरण तथा हत्याकाण्डको अनुसन्धानमा भने सफलता पायो र श्रेष्ठ पक्राउ परे ६ असारमा　। जिल्ला अदालत काठमाडौंले वीरेन र उनकी विद्यार्थी एवं प्रेमिका मेरिनालाई पुर्पक्षका लागि थुनामा राख्न आदेश दिएको छ　। दुवै अहिले जेलभित्र छन्　। ख्यातिका हत्यारालाई फासीको माग गर्दै काठमाडौंका स्थानीयवासी अदालत परिसरमै प्रदर्शनमा समेत उत्रिए　।

त्यसको केही समयलगत्तै काठमाडौंमा अहिलेसम्मकै भयानक कार दुर्घटना भयो २० साउन राति जसमा ६ जना मारिए　। काठमाडौंको भोटाहिटीमा भएको उक्त दुर्घटनामा परी पाँच भारतीय र एक नेपालीको घटनास्थलमै मृत्यु भएको थियो　।

वर्षकै सबैभन्दा दुःखद् घटना धरानमा घट्यो १४ असोजमा　। नियोजित रूपमा घटेको थिएन यो घटना　। बाँसले बनाइएको टहरा भत्किँदा २३ जनाले ज्यान गुमाउन पुगे भने पाँच दर्जनभन्दा बढी घाइते भए　। चर्चमा आयोजना गरिएको महासभामा भाग लिन नेपाल र भारतका हजारौं इसाई धर्मावलम्बी भेला भएका थिए　। धरानको सियोन चर्चमा भएको यो घटनाका कतिपय घाइते अझै उपचार गराइरहेका छन्　।

माघको पहिलो साता राजधानीमा अर्को दुःखद् घटना भयो　। गोठाटारको काँडाघारीमा सडकमा गिटी राखेको निहुँमा विवाद हुँदा गोली चलेको थियो　। उक्त घटनामा नौ वषर्ीय सन्तोष कार्कीले अनाहकमा ज्यान गुमाए　। उक्त गोलीकाण्डका सहायक अभियुक्तहरू केहीलाई प्रहरीले पक्राउसमेत गरेको छ　। तर, लामो समयसम्म ८० जनाभन्दा बढीको प्रहरी टोली खटाउँदा पनि घटनाका नाइके रत्न लामा अझै पक्राउ पर्न सकेका छैनन्　।

माघको चौथो साता सञ्चार उद्यमी जमिम शाहको राजधानीमै हत्या भयो　। यस्तै फागुनको दोस्रो साता अर्का सञ्चार उद्यमी अरुण सिंहानियाको जनकपुरमा हत्या गरियो　। फागुनकै दोस्रो साता व्यवसायी नगेन्द्र पाम्पाटीमाथि गोली प्रहार गरियो　।

यो वर्षभित्र मात्रै देशभरिबाट तीन दर्जनभन्दा बढी व्यक्ति अपहरणमा परे　। आफ्नो छोरा गौरव रस्तोगीको अपहरणपछि फिरौती लिएर पनि अपहरणमुक्त नगरिएपछि नेपालगन्जको प्रतिष्ठित व्यापारी रस्तोगी परिवार देशै छाडेर जान बाध्य भयो　।

प्रहरीका अनुसार देशभरि प्रत्येक महिना कम्तीमा १० वटा अपहरणका घटना भएका छन्　। यही हिसाबले पनि ०६६ भरि एक सय २० भन्दा बढी अपहरणका घटना प्रहरीसमक्ष आएका छन्　। प्रहरीलाई जानकारी नभएका अपहरणका घटनाको कुनै लेखाजोखा छैन　।

- विनोद

सञ्चारमाथि आक्रमण

नेपाली सञ्चार क्षेत्रका लागि यो वर्ष निकै कष्टपूर्ण रह्यो　। दुईजना सञ्चारउद्यमीको यसै वर्ष हत्या भयो　। समाचार लेखेकै भरमा केही पत्रकारले सांघातिक आक्रमणको सिकार हुनुपर्‍यो　।

०६५ मा जनकपुरकी पत्रकार उमा सिंह, धनगढीका पत्रकार जेपी जोशीलाई गुमाएको नेपाली सञ्चारजगतले यस वर्ष दुईजना सञ्चारउद्यमी गुमाउनुपर्‍यो　।

मंसिरमा भएको रुकुमकी पत्रकार टीका विष्टमाथिको आक्रमणले नेपाली सञ्चार क्षेत्र अझै असुरक्षित गरेको प्रमाणित गरेकै वेला दुई महिनापछि सञ्चारउद्यमी जमिम शाहको हत्या भयो २४ माघमा　।

समाचार लेखेकै कारण रुकुमकी पत्रकार टीका विष्टमाथि आक्रमण भएको थियो २३ मंसिरमा　। लामो समयको उपचारपछि विष्ट अहिले पुनः पत्रकारितामै क्रियाशील छिन्　। तर, उनीमाथि आक्रमण गर्नेको न पहिचान हुन सकेको छ न कारबाही नै　। त्यसको दुई महिनापछि ‘भारतविरोधी’ र दाउद इब्राहिमसँग साँठगाँठ भएको भन्दै राजधानीको लैनचौरमा सुरक्षालाई चुनौती दिँदै सञ्चारउद्यमी जमिम शाहको हत्या भयो　। शाहको हत्यापछि अहिलेको सरकार र सुरक्षा निकाय सर्वत्र आलोचित मात्रै बनेन केही महिनादेखि लागू गरिएको भनिएको विशेष सुरक्षा योजनालाई समेत नंग्याइदियो　।

प्रहरीले शाहका हत्यामा संलग्न भनिएका केही व्यक्तिलाई पक्राउ गरेर अदालतमा मुद्दा चलाएको छ　। तर, हत्याका योजनाकार पक्राउ पर्न सकेका छैन　। शाहमाथि गोली हान्नेको पहिचानसमेत गर्न प्रहरी सफल हुन सकेको छैन　। अझ हत्या भएको एक साताभन्दा बढी खुलेआम काठमाडौंमा हिँडेका पूर्वडिएसपी जगदीश चन्द -जसलाई हत्याको योजना बनाउन सघाएको र हत्या गर्न लगाएको आरोप लागेको छ) रातारात काठमाडौंबाट भागेर भारत पुग्दासमेत प्रहरी मूकदर्शक बन्नेबाहेक कुनै काम गर्न सकेन　। हत्याराको नियमित सम्पर्कमा रहेका भनिएका केही बहालवाला प्रहरी अधिकृतसँग त बयानसमेत लिइएको छैन　। प्रहरी स्रोतका अनुसार पूर्वडिएसपी चन्दलाई भगाउन प्रहरीकै केही उच्च अधिकारीसमेत सक्रिय थिए　।

सञ्चारउद्यमी शाहको हत्या भएको एक महिना पनि नपुग्दै १६ फागुनमा जनकपुरमा अर्का सञ्चारउद्यमी अरुण सिंहानियाको हत्या भयो　। अहिलेसम्म प्रहरीले सिंहानियाको हत्यारा पत्ता लगाउन सकेको छैन　। अझ अचम्मलाग्दो कुरा सिंहानियाको हत्या किन र कसले गर्‍यो भन्नेसमेत पत्ता लाग्न सकेको छैन　। रेडियो जनकपुरका सञ्चालक, जनकपुर टुडे दैनिकका प्रकाशक सञ्चारउद्यमी सिंहानियाको हत्याको छानबिन गर्न बनाइएका केही समितिले अझै आफ्नो प्रतिवेदन बुझाउन सकेका छैनन्　। सिंहानियाको हत्याको भोलिपल्टै स्थानीय केही सञ्चारकर्मीलाई समेत ज्यान मार्ने धम्की आयो　। उनीहरूलाई धम्की दिने को हुन् भन्ने अहिलेसम्म पत्ता लाग्न सकेको छैन　।

चैतको पहिलो साता जनकपुरमा पुनः पत्रकारमाथि आक्रमण भयो　। त्यो पनि सुरक्षा निकायबाटै　। प्रहरीचौकीभित्रै एकजना नव दुलहीको बलात्कार भएको समाचार संकलन गर्न रेल्वे प्रहरी स्टेसन पुगेका पत्रकार प्रहरीबाटै निर्घात कुटिए　। झन्डै एक दर्जन पत्रकार घाइते भए　। घाइतेमध्ये केही पत्रकारलाई राजधानीमै ल्याएर उपचार गर्नुपर्‍यो　। यो वर्ष दर्जनौँ पत्रकारले धम्कीको सामना गर्नुपर्‍यो　। केही पत्रकार आफ्नो कार्यक्षेत्रबाट समेत विस्थापित भएका छन् असुरक्षाकै कारण　।

- विनोद

सागमा नेपालको वितन्डा

११औँ ढाका दक्षिण एसियाली खेलकुद -साग) मा नेपालको गाईजात्रे पारा यस वर्ष चर्चाको विषय रह्यो　। आयोजक राष्ट्रको हेलचेक्र्याइँले नेपाल अपमानित बन्नुपर्‍यो भने आफ्नै टोलीभित्रको झैझगडाका कारण पनि नेपाल तमासाको पात्र बन्यो　।

साग खेल दुई नेपाली खेलाडीका लागि अविस्मरणीय रह्यो　। १०औँ सागमा दोहोरो स्वर्ण जितेर पछि डोपिङका कारण सो पदक गुमाएका धावक राजेन्द्र भण्डारीले फेरि स्वर्ण जितेर देखाए　। म्याराथुनमा जितेको स्वर्ण राजेन्द्रका लागि विगतको कलंक मेटाउने साधन बन्यो　। यता तेक्वान्दोमा लगातार चार स्वर्ण जितेर दीपक विष्टले नयाँ इतिहास बनाए　।

यद्यपि, ढाका सागको सुरुवात भने नेपालका लागि खराब बन्यो　। उद्घाटन सेरेमोनीमा शाहीकालीन राष्ट्रिय गान बजाएर आयोजकले नेपालको बेइज्जत सुरु गर्‍यो　। त्यसको भोलिपल्टै नेपालको राष्ट्रिय झन्डासमेत उल्टो ठड्याउन आयोजक हिच्किचाएन　।

नेपालले उपलब्ध गराएको राष्ट्रिय गीत नै आफूले बजाएको आयोजकको दाबी थियो भने राष्ट्रिय खेलकुद परिषद् र नेपाल ओलम्पिक कमिटी भने एकअर्कालाई चोरी औँला देखाउनमै व्यस्त भए　। त्यो घटनाको वास्तविक दोषी को हो भन्ने अझै खुलेको छैन　।

आयोजकले गरेका बेइज्जतमा नेपाली खेमाका केही दिग्गजहरूले नै घीउ थप्ने काम गरे　। १५ माघको उद्घाटनका दिनमा नै नेपाली खेलाडी तथा पदाधिकारी गरी १७ जना लिफ्ट दुर्घटनामा परे　। ढाका सागको मुख्य खेलस्थल बंगबन्धु रंगशालासँगै जोडिएको इम्पेरियल होटलले सबैले देख्ने गरी आफ्नो लिफ्टको क्षमता बढीमा १० जना मात्रै रहेको सूचना टाँसेको थियो　।

त्यही सागमा नेपालका अर्का पात्रले निकै नाम कमाए, आफ्नै प्रशिक्षक र पदाधिकारीसँग मैदानमै मुक्कामुक्की गरेका कारण　। नेपाली कबड्डीका अध्यक्ष सुनिल राजकणिर्कारले गरेको त्यो अक्षम्य गल्तीका कारण सारा नेपालीको शिर निहुरिएको थियो　।

अझ ११ दिने ढाका सागको आठौँ दिनसम्म नेपालले कुनै स्वर्ण पदक जित्न नसक्दा अर्को बेइज्जतको भारी बोक्दै थिए, नेपाली सहभागी　। आयोजक बंगलादेशपछि सबैभन्दा जम्बो टोली रहेको नेपालका कतिपय खेलले त्यो अवधिमा बेइज्जतपूर्ण नतिजासमेत आत्मसात गरिसकेका थिए　।

लिग चरणमा चार खेल खेल्दा नेपाली हक्कीले लज्जास्पद ७९ गोल खाएर मात्र एक गोल गर्‍यो　। सागको पछिल्लो संस्करणमा भारोत्तोलनका स्वर्णधारी कमलबहादुर अधिकारीले तीन खेलाडी सम्मिलित समूहमा कास्य पदकसमेत जित्न सकेनन्　। पहिलो आठ दिनमा नेपालले कतिपय कास्य पदक त ‘टाइसिट ड्र’ मा नै पक्का गरेको थियो　। जसलाई उपलब्धिमा गन्नु बेकार हुन्छ　।

टेबल टेनिसकी मुना वासुकलाले झन्डै दुई दशकपछि एकल प्रतिस्पर्धामा कास्य पदक जितेर नाक उचो पारिन्　। यस्तै पुरुष फुटबलको लज्जास्पद हारपछि भने महिला फुटबलले रजत जित्दै मुलुकको शान बढाए　। अन्तिम पदक तालिकामा नेपालले आठ स्वर्ण र नौ रजत तथा १६ कास्य पुर्‍यायो　।

झन्डै १० करोड रुपैयाँ खर्चिएको थियो, ढाका सागको तयारीदेखि सहभागितासम्ममा नेपालले　।

- चेतन

सगरमाथामा मन्त्रिपरिषद् बैठक

सरकारले विश्व समुदायको ध्यानाकृष्ट गर्ने उद्देश्यले पहिलोपटक विश्वकै सबैभन्दा अग्लो स्थान सगरमाथाको आधार शिविर कालापथ्थरमा १९ मंसिरमा मन्त्रिपरिषद् बैठक सम्पन्न गर्‍यो　। समुद्री सतहबाट १७ हजार फिटमाथि बसेकाले सो बैठक ऐतिहासिक बन्न पुग्यो　।

सो बैठकले चर्चापरिचर्चा त पायो, तर बैठकले आशा गरेअनुसार सफलता हासिल गर्न भने सकेन　। कालापथ्थर बैठकमा १० बुँदे घोषणापत्र जारी गरिएको थियो　।

प्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपाल कालापथ्थर बैठकबाट चर्चामा रहे　। कुनै ऐतिहासिक निर्णय गरेर होइन कि परिवारै बैठक स्थलमा लगेर उनी चर्चामा रहेका हुन्　। पत्रकारहरूलाई स्थानअभाव भन्दै स्याङ्बोचेबाट कालापथ्थर लान रोकियो, तर प्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपालले बैठकस्थलमा नै श्रीमती, छोरा र छोरी लगेपछि उनी आलोचित बने　।

कालापत्थर बैठकबाट घोषणा गरिएको घोषणापत्रमा हिमालय र पर्वतीय पर्यावरणीय प्रणाली जोगाउन तथा विश्व समुदायको ध्यान आकर्षण गर्न दक्षिण एसियाली मुलुकलगायत सबै पक्ष राष्ट्रसँग सहकार्य गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरिएको थियो　। घोषणापत्रमा नेपालको हालको २० प्रतिशत संरक्षित क्षेत्रलाइ २५ प्रतिशतमा पुर्‍याउने र ४० प्रतिशत वन क्षेत्र सुदृढ गरिने उल्लेख छ　।

२२ मंसिरमा कोपेनहेगनमा भएको विश्व सम्मेलन पनि चर्चामा रह्यो　। त्यहाँ नेपालले हिमाल वचाउ र्‍यालीको आयोजना गरेको थियो　। नेपाललाई सो सम्मेलनबाट खासै फाइदा पुगेन　। यसलाई प्रधानमन्त्री, मन्त्री तथा सहभागी अन्यले घुमघामको अवसरका रूपमा उपयोग गरे　।

- सागर

लडाकुको भावपूर्ण बिदाइ

०६६ को उल्लेख्य घटनाका रूपमा शिविरमा रहेका लडाकुको बहिर्गमन पनि रहेको छ　। तीन वर्षदेखि शिविरमा बसेका लडाकुको बिदाइका दृश्य निकै भावपूर्ण देखिएका थिए　।

उनीहरूको बिदाइ तथा पुनस्र्थापनाका लागि आएको रकम खर्च गर्ने विषयले पनि विवाद पायो　। विवाद र लामो बहसपछि राष्ट्रसंघीय प्रमाणीकरणमा योग्य नठहराइएका लडाकुको बहिर्गमन सम्भव बन्यो यो वर्ष　। राष्ट्रसंघको प्रमाणीकरणमा अयोग्य भनिएका लडाकुको बहिर्गमनलाई शान्तिप्रक्रियाको कोसेढुंगा भनियो　। तर, बिदाइमा परेका लडाकु भने खुसी देखिएनन्　।

तीन वर्षको शिविर बसाइपछि खाली हात घर र्फकंदाको पीडा देखाए लडाकुले र सरकारले बेवास्ता गरेको भन्दै उनीहरूले सरकारप्रति आक्रोश व्यक्त गरे　। एकपक्षीय रूपमा लडाकु निकाल्ने निर्णय गरेको भन्दै आफ्नै पार्टीप्रति लडाकुले असन्तुष्टि पोखे　। काखमा बालबच्चा बोकेर खाली हात घरतर्फ लागे आमा बनेका लडाकु　।

राष्ट्रसंघको प्रमाणीकरणमा अयोग्य ठहरिएका माओवादी सेनाका लडाकुको औपचारिक बिदाइ यसै वर्ष सकियो　। विवादको घेरामा परिरहने अनमिनका लागि यो राहतको विषय बन्यो　। अनमिनले सिन्धुलीको दुधौलीस्थित दोस्रो डिभिजनबाट २३ पुसमा सुरु भएको लडाकु बिदाइ कार्यक्रम पाँचौँ डिभिजन रोल्पामा पुगेर २५ माघमा सकिएको थियो　। प्रमाणीकरणमा अयोग्य ठहराइएका चार हजार आठ लडाकुमध्ये दुई हजार तीन सय ९४ लडाकुमात्र औपचारिक बिदाइमा सहभागी भए　। एक हजार सात सय १४ लडाकु भने औपचारिक बिदाइमा सहभागी भएनन्　। सरकारले बेवास्ता गरेको भन्दै उनीहरू पहिले नै शिविरबाट बाहिरिएका थिए, जुन राष्ट्रसंघीय अधिकारीका लागि चिन्ताको विषय बन्यो　। औपचारिक बिदाइपूर्व लडाकु हिँडेको भन्दै निकै चासो व्यक्त गरियो पनि　।

सात मुख्य र २१ सहायक शिविरमा अनमिनको प्रमाणीकरणमा अयोग्य ठहरिएका चार हजार आठ लडाकु थिए　। प्रमाणीकरणमा अनमिनले १८ वर्ष नपुगेको र युद्धविरामपछि भर्ती भएको आधारमा लडाकुलाई अयोग्य ठहर्‍याएको थियो　। अयोग्यमध्ये दुई हजार नौ सय ७४ जनालाई बालबालिका र एक हजार ३५ जना युद्धविरामपछि भर्ना गरिएको भन्दै अनमिनले प्रमाणीकरण गरेको थियो　। सरकारले बेवास्ता गरेको भन्दै उनीहरू पहिले नै शिविरबाट बाहिरिएका थिए　

        व्युटिपार्लरको उद्घाटन गरेपछि दुई नायिका सोफामा बसिरहेका थिए, त्यत्तिकैमा कार्यक्रमको तस्वीर खिच्न गएका फोटोग्राफरको नजर करिश्माको मिनिस्कर्टमा पुग्यो । करिश्माको मिनिस्कर्ट यति छोटो थियो कि उन्को भित्रि बस्त्र समेत देखियो । त्यसो त भारतमा पनि केही महिना अघि यस्तै घट्ना नभएको होइन् ।

बलिउडकी नायिका सिल्पा सठ्ठीकी बहिनी समिता सेठ्ठी पनि मिनिस्कर्ट लगाउँदा समस्या परेकी थिइन् । त्यतिवेला अझ रोचक कुरा के थियो भने समिताले भित्रिवस्त्र समेत लगाएकी थिइनन् ।

त्यसो त व्युटीपार्लर उद्घाटन गर्न आउँदा करिश्माको माथिको वस्त्रले पनि पुरै शरिर ढाकेको भने थिएन्, उनले माथि पनि ब्रा जस्तो वस्त्र लगाएकी थिइन् जसले गर्दा सबै पुरुषको नजर करिश्मामा थियो । त्यसो त १० वर्षकी छोरीकी आमा भैसक्दा पनि करिश्मालाई अझै मिनिस्कर्ट लगाउनुपर्छ ।

कतै कुनै दिन करिश्मा यस्तै मिनिस्कर्ट लगाएको तर भित्रिवस्त्र नलगाएको अवस्थामा फोटोग्राफरले भेटे भने के हाल हुन्छ ? करिश्माले मात्रै होइन मिनिस्कर्ट लगाउने सबैले बेलैमा विचार पुर्‍याउने की १

चौतर्फी दवावपछि मेसिन रिडेवल पासपोर्ट (एमआरपी) भारतलाई छपाउन दिने निर्णय मन्त्री परिषदको बैठकले फिर्ता लिएको छ । चर्को आलोचनापछि चैत २९ गने साँझ बसेको मन्त्रीपरिषद यस्तो निर्णय लिन बाध्य भएको हो । अब एमआरपी छपाईकालागि पुन: टेण्डर आव्हान हुनेछ ।सरकारको नेतृत्व गरेको एमालेका सभासदहरु र सम्बिधान सभाको सार्वजनिक लेखा समितिले पनि एमआरपी भारतलाई छाप्न दिने निर्णयको विरोध गरेपछि सरकारसँग यो निर्णय फिर्ता लिनुबाहेक अर्को बिकल्प रहेन ।

उता एमआरपी भारतलाई छाप्न दिने निर्णयका विरुद्ध चैत्र ३० गतेकालागि नेपाल बन्द गरेको एकिकृत माओवादीको बन्दको पूर्व सन्ध्यामा सरकारले निर्णय फिर्ता लिएपछि माओवादीलेपनि बन्द फिर्ता लिएको छ । सरकारको यो निर्णयलाई माओवादीले सकारात्मक भनेको छ ।एमालेको संसदीय दललेपनि आइतबार सरकारलाई सो निर्णय फिर्ता लिन निर्देशन दिएको थियो । शनिवार र आइतबार भएको एमाले संसदीय दल र केन्द्रीय समितिका सदस्यहरुको संयुक्त बैठकमा एमालेका सभासदहरुले सरकारको सो निर्णयको तीब्र बिरोध गरेका थिए । व्यवस्थापिका संसदको सार्वजनिक लेखा समितिलेपनि एमआरपी छपाईकालागि पुन: टेण्डर आव्हान गर्न निर्देशन दिएको थियो । लेखा समितिले प्रतिस्पर्धाको आधारमा मेसिन रिडेबल पासपोर्ट एमआरपी छपाउन पुनः निर्देशन दिएको तेस्रो दिन सरकारले निर्णय सच्याएको हो । सार्वजनिक लेखा समितिको वैठकमा सत्तारुढ एमालेकै सभासदहरुले सरकारी निर्णयको खुल्ला विरोध गर्दै आएका थिए । समितिको बैठकले प्रचलित कानुन र सार्बजनिक खरिद ऐनअनुसार एमआरपी छपाइ गर्न निर्देशन दिएको थियो ।सरकारले लेखा समितिको निर्देशन अवज्ञा गर्दै प्रतिस्पर्धाविना र सार्बजनिक खरिद ऐनविपरित भारतबाट एमआरपी खरिद गर्ने प्रकि्रया अघि बढाएको थियो । काँग्रेस नेतृ समेत रहेकी परराष्ट्रमन्त्री सुजाता कोइराला जसरी पनि एमआरपी भारतलाई दिनै पर्ने पक्षमा लागेकी थिइन् ।  तीब्र बिरोधका बाबजुद प्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपालले भने कोइराला रिसाएर सरकार ढल्न सक्ने डरले निर्णय गर्न बाध्य भएको बताईन्छ । पासपोर्ट छिमेकी मुलुकलाई छाप्न दिनै नहुने अन्तराष्ट्रिय मान्यता र खुल्ला प्रतिस्पर्धाको वेवास्ता गर्दै सरकारले गर्न लागेको ‘दुश्साहास’ ढिलै भएपनि सच्चिएको छ ।

अधिबेशनले पारित गरेको घोषणा पत्रको पूर्णरुप 
संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको आधार समावेशी बहुलता र सहअस्तित्वका लागि आदिवासी जनजाति पत्रकार  भन्ने मूल नारा सहित नेपाल आदिवासी जनजाति पत्रकार संघ अनिजको २७ गते चैत २०६६ काठमाडौंमा सम्पन्न चौथो राष्ट्यि महाधिवेशन निम्न बेहोराको समसामयिक प्रस्तावहरु सहितको घोषणा पत्र पारित गर्दछ 
 
१ आगामी निर्माण हुने संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको नयाँ संविधानमा पूर्ण प्रेस तथा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको ग्यारेन्टी गर्द्रै निर्धारित समयमा नयाँ संविधान जारी गर्न राजनीतिक दलहरु सहमतिमा जान यो महाधिवेशन आग्रह गर्दछ ।
२ संघीय नयाँ नेपालको ढाँचा जातीय भंाषिक साँस्कृतिक र क्षेत्रीयताको आधारमा खाका हुनुपर्ने र त्यो कार्यलाई कार्यन्वयन गराउन संविधानसभाका सभासद् आदिवासी जनजाति महासंघ लगायत सबै अधिकारकर्मीहरुलाई दबाब सृजना गर्न यो महाधिवेशन आव्हान गर्दछ ।
३ संचारमाध्यममा आदिवासी जनजाति मधेशी र दलितको उपस्थिति बढाउँदै संचारमाध्यमलाई बहुल्ताको स्वरुप प्रदान गर्न तत्समुदायका पत्रकारलाई समानुपातिक सहभागिताका लागि सरकार नियन्त्रित तथा निजि संचारमाध्यमहरुलाई यो महाधिवेशन आव्हान गर्दछ ।
४ श्रमजीवी पत्रकार ऐन कार्यान्वयन नगर्ने संचारमाध्यमहरुलाई कारवाही गर्न र त्यस्ता संचार माध्यमहरुलाई राज्यबाट दिइदैं आएको सुविधा रोक्न र सरकार नियन्त्रित संचारमाध्यम ऐनको पूर्ण कार्यन्वयन गर्न सरकारसँग यो महाधिवेशन माग गर्दछ ।
५ राज्यका तर्फबाट प्रदान गरिने लोककल्याणकारी विज्ञापन समानुपातिक रुपमा वितरण गर्न तत्काल विज्ञापन प्राधिकरण गठन गर्न र आदिवासी जनजाति पत्रकारहरुद्धारा संचालित संचारमाध्यमलाई विशेष सहुलियत प्रदान गर्न यो महाधिवेशन माग गर्दछ ।
६।राज्यका तर्फबाट प्रदान गरिने लोककल्याणकारी विज्ञापन समानुपातिक रुपमा वितरण गर्न तत्काल विज्ञापन प्राधिकरण गठन गर्न र आदिवासी जनजाति पत्रकारहरुद्धारा संचालित संचारमाध्यमलाई विशेष सहुलियत प्रदान गर्न यो महाधिवेशन माग गर्दछ ।
७ आदिवासी जनजाति पत्रकारहरुको दक्षता अभिबृद्धिका लागि आवश्यक तालिमको व्यवस्था गर्न तथा राज्य स्तरबाटै पत्रकारिता सम्बन्धी तालिम प्रदान गर्ने समावेशी संस्था निर्माण गर्न सरकारसँग यो महाधिवेशन माग गर्दछ ।
८ राज्य तथा गैर राज्य पक्षबाट समंचारकर्मीमाथि भइरहेको आक्रमण हत्या रोक्न र दण्डहीनताको अन्त्य गरी नागरिक सुरक्षाको प्रत्याभुति दिलाउन यो महाविधेशन राज्यसँग माग गर्दछ ।
९ लोडसेडिङका कारण संचार उद्योग सबै भन्दा बढि मारमा परेकाले संचार उद्योगमा विद्युत नियमित गर्न तथा संचारमाध्यमहरुलाई पनि उद्योग सरह सुविधा प्रदान गर्न सरकारसँग यो महाधिवेशन माग गर्दछ । 
१०  नेपाल आदिवासी जनजाति पत्रकार संघ अनिजको केन्द्र जिल्ला शाखाको भवन निर्माणकालागि केन्द्र स्थानीय निकायहरु मार्पुत सहयोग गर्ने गरी नीति निर्माण गर्न सरकारसँग यो महाधिवेशन माग गर्दछ ।
११ लोकतन्त्र स्थापनासँगै घोषणा भएको धर्म निरपेक्ष र अन्तरिम संविधानले व्यवस्था गरेको संघीय गणतन्त्रको एकाएक विरोध देखिएकाले त्यसको घोर भत्स्रना गर्दै धर्म निरपेक्ष र संघीय गणतन्त्रको संस्थागत गर्ने प्रतिबद्धता जनाउँदै त्यसका विरुद्ध संचार अभियान परिचालन गर्ने घोषणा यो महाधिवेशन गर्दछ ।
१२ नेपाल आदिवासी जनजाति पत्रकार अनिजमा आबद्ध हामी नेपाली आदिवासी जनजातिको कुल कुलानमा जन्मिएर आफ्नो भाषा संस्कृति परम्परा थातथलोको इतिहास खोजबिन गरी प्रकाशन प्रशारण गर्ने यो महाधिवेशन प्रतिबद्धता जाहेर गर्दछ ।
१३ सशस्त्रद्धन्द्धदेखि हालसम्म मारिएका तथा दिवगंत पत्रकार तथा सचारकर्मीहरुप्रति यो महाधिवेशन भावपूर्ण श्रद्धााजली अर्पण गर्दछ ।
१४ दई दिनदेखि बन्द तराईको अप्ठेरो छिचोल्दै टाढा टाढाबाट पाल्नु हुने प्रतिनिधि साथीहरु हल उपलब्ध गराउने तमु बौद्ध सेवा समिति हाम्रो निमन्त्रणालाई स्वीकार गरी पाल्नु हुने अतिथि महानुभावहरु महाधिवेशन सफल बनाउन आर्थिक भौतिक सहयोग गर्ने सबै हाम्रा कुलकुलानका संघ संस्था र व्यक्तिहरुप्रति यो महाधिवेशन हार्दिक आभार व्यक्त गर्दछ।

म्यूजिक भिडियोको बिमोचन समारोहलाई सम्बोधन गर्दै प्रमुख अतिथि उपनियोग प्रमुख भट्टराईले निर्माता तथा निर्देशक दुवैलाई हार्दिक बधाईका साथ म्यूजिक भिडियोको सफलताको कामना गर्नु भयो । नेपाल पत्रकार महासंघ सर्म्पर्क समिति मलेसियाका पदाधिकारी तथा आबद्घ पत्रकारहरुसँग आबद्घता जनाउन आईपुग्नु भएका नेपाल पत्रकार महासंघका सभापनि धर्मेन्द्र झाले मन्तब्य राख्नु हुँदै मलेसियामा आफूले अर्को नेपाल भेटेको बताउनु भयो । गीत संगितको क्षेत्रमा मरिमेटेर लागेका नगेन्द्र र महिला भएर पनि म्यूजिक भिडियोको निर्देशन गर्न सफल भएकी रेखा दुवैको भविश्य उज्ज्वल रहेको बताउनु हुँदै सभापति झाले निरन्तरताको कामना समेत गर्नु भयो ।

कार्यक्रममा गायीका तथा श्रम साप्ताहिक की कार्यकारी सम्पादक कोपिला गौतमले म्यूजिक भिडियोका निर्माता, निर्देशक एवं कलाकारहरुलाई एउटा एल्बम निकाल्न साथ सफलता पाएको गर्व नगर्न सल्लाह दिनु हुँदै यस क्षेत्रमा साधनारत भएर अगाडि बढ्न आग्रह गर्नु भयो । सोही कार्यक्रममा खोटाङ सेवा समाजका सल्लाहकार एवं साहित्यकार इन्द्र नारथुङे, एनआरएन मलेसियाका आईसिसी सदस्य भिम शेरचन, नेपाल पत्रकार महासंघ मलेसिया सर्म्पक समितिका सभापति विपिन राई, खोटाङ सेवा समाज मलेसियाका संस्थापक अध्यक्ष तेजकुमार राई, गजलकार श्रीजन श्री लगायतले मन्तब्य राख्नु भएको थियो ।

खोटाङ सेवा समाज मलेसियाका अध्यक्ष गणेश राउतको सभापतित्व र साहित्यकार इन्द्र जिजीबिषाको सञ्चालनमा सम्पन्न सो कार्यक्रममा खोटाङ दुर्छिम निवासी मुटु रोग पिडित कोपिला राईको उपचार सहयोगार्थ मलेसियाबाट उठेको करिब एक लाख रकम समेत पिडितको नाममा खोलिएको खातामा जम्मा गर्ने गरी हस्तान्तरण समेत गरिएको थियो ।